Đi chợ định mua bó rau 10 đồng, đưa tờ 50 đồng, bà bán rau nhét lại cho 2 tờ 10 đồng rồi xua tay: “Thôi nốt chỗ rau ế này cô tính cháu 30 đồng luôn đấy, cầm nhanh đi cho cô dọn hàng.”

Lâm Tiểu Mạn điếng người đứng giữa lối đi chợ Hoài Nhân, nắm chặt hai tờ tiền lẻ nhàu nhĩ trong lòng bàn tay ươn ướt mồ hôi. Cô vừa mở miệng định nói “Cô ơi, cháu đưa cô tờ năm mươi”, nhưng bà Vương Quý Hoa đã quay ngoắt đi, đôi tay thoăn thoắt xếp mấy bó rau cải thìa héo úa vào rổ nhựa, miệng không ngừng đon đả chào mời khách kế bên: “Rau vườn nhà trồng đấy bác ạ, sáng nay mới cắt, tươi lắm cơ.”

“Cô… cô ơi.” Tiểu Mạn lí nhí gọi, cổ họng nghèn nghẹn như có miếng bông nhét vào. “Cháu vừa đưa cô tờ…”

Bà Vương xoay người lại, nụ cười trên môi tắt ngấm. Đôi mắt sắc lẻm dưới hàng lông mày xăm mực xanh liếc dọc từ đầu đến chân cô gái trẻ, như quét một món hàng không mấy giá trị. “Sao? Mua có bó rau mười đồng mà còn đứng đấy kì kèo à? Chỗ rau ế này cô tính cháu ba chục là rẻ chán rồi, bên ngoài người ta bán năm chục một bó. Về mà ăn, nhanh lên, đừng đứng chắn lối cô bán hàng.”

“Nhưng cháu đưa cô tờ năm…”

“Tao biết rồi!” Giọng bà Vương đột ngột cất cao, sắc nhọn như mảnh chai vỡ. Cả một góc chợ chợt im bặt. Những bà nội trợ đang lựa hành tỏi, những cô công nhân đang mặc cả trứng vịt, tất cả đồng loạt ngừng tay, ngoái cổ nhìn về phía sạp rau lớn nhất dãy. Bà Vương thấy có khán giả, lập tức giở mặt, nét mặt chuyển ngay sang vẻ mếu máo, oan ức: “Ôi dào ôi cháu ơi, cô già rồi, đứng từ sáng sớm đến trưa, chân tay run lẩy bẩy. Cháu còn trẻ, kiếm tiền dễ, đừng có chèn ép từng đồng với người già, ác vừa thôi. Đây, cô đã nói rồi, chỗ rau này tính cháu ba chục, thêm chỗ rau ế cô cho kèm, cháu còn muốn gì nữa?”

Tiểu Mạn cảm thấy mặt nóng bừng, hai tai ong ong như có kiến bò. Cô nhớ rành rành mình rút từ ví ra một tờ năm mươi đồng còn mới, gấp nếp ngay ngắn, không lẫn vào đâu được. Cô đưa tận tay bà Vương, chính mắt thấy bà ta cầm lấy, rồi bàn tay thoăn thoắt luồn xuống dưới tấm tạp dề vải nhựa buộc ngang hông. Khi rút lên, chỉ còn hai tờ mười đồng cũ kỹ. Tiểu Mạn biết mình bị lừa. Nhưng biết thì sao?

Cô cố gắng giữ giọng bình tĩnh, cúi đầu thấp hơn một chút, dùng đúng thái độ nhún nhường của kẻ dưới với người trên: “Thưa cô, cháu không dám bắt bẻ gì cô đâu ạ. Nhưng thật sự cháu vừa đưa cô tờ năm mươi đồng, cô kiểm tra lại trong túi tạp dề xem có bị nhét lẫn vào đâu không ạ. Cháu chỉ mua một bó rau mười đồng thôi, cô thối lại cho cháu bốn chục đồng là đủ rồi ạ.”

“Cái con ranh này!” Bà Vương đập bàn tay xuống mặt bày rau, rau dập lép bép. “Mày nói thế nghĩa là sao? Ý mày vu cho bà già này lú lẫn chứ gì? Tao bán rau ở chợ này ba mươi năm, chưa ai dám bảo tao cân điêu thối thiếu một đồng. Mày về hỏi cả khu phố này xem, bà Vương ra sao. Thôi được rồi, mày không ưng thì quẳng rau lại đây, tao trả lại tiền!”

Bà ta chìa tay, lòng bàn tay ngửa ra, năm ngón tay ngắn mập vàng khè vì thuốc lá. Nhưng trên tay tuyệt nhiên không có tờ năm mươi đồng nào cả.

Tiểu Mạn lúng túng. Bó rau đã bị bà ta nhét vào túi nilon, buộc thắt nút chặt. Cô mà trả lại, bà ta sẽ vin vào cớ cô làm hỏng rau. Mà giữ lại, nghĩa là cô chấp nhận mất hai chục đồng vô lý. Hai chục đồng – số tiền đủ mua ba quả trứng gà, đủ đổ một bình xăng xe máy chạy cả tuần, đủ mua liều thuốc giảm đau cho mẹ. Uất ức nghẹn ứ ở cổ họng, nhưng cô cố kìm lại.

Đúng lúc ấy, một giọng đàn bà chua ngoa từ phía sau vọng lên: “Đứng đấy làm gì thế cháu? Bà Vương tốt bụng nhất chợ này đấy. Hôm trước tôi mua ba chục tiền hành, bà ấy còn cho thêm cả nắm rau mùi. Trông xúng xính thế kia mà đi chèn ép người già là không được đâu.”

Một giọng khác thảo mai hùa theo: “Đúng đấy! Chắc lần đầu ra chợ. Giờ rau củ nó lên giá vùn vụt, ba chục một bó to thế là vừa miếng rồi. Vương tỷ, chị bán cho tôi ba bó.”

Bà Vương Quý Hoa lại tươi cười như hoa nở, quay hẳn sang bà khách vừa nói, hai tay thoăn thoắt chọn rau: “Có ngay đây bác. Rau vườn nhà, không thuốc không sâu. Này, ba bó em tính bác có tám chục thôi, bác cầm về ăn dần.”

Tiểu Mạn đứng đó, như một hòn đá giữa dòng nước chảy xiết. Không ai nhìn cô. Không ai hỏi cô. Cô bị bỏ quên, hoặc chính xác hơn, bị cố tình phớt lờ. Bàn tay nắm chặt hai tờ mười đồng đến mức móng tay hằn vào da thịt. Cô há miệng định nói gì đó, nhưng tiếng ồn ào của chợ, tiếng cười nói của những bà nội trợ khác, tiếng lạt sột soạt của bà Vương như một bức tường vô hình dội ngược mọi thanh âm của cô trở lại.

“Về đi cháu ơi.” Một giọng run run, nhỏ như muỗi kêu, vọng ra từ sạp đậu phụ bên cạnh. Người đàn bà gầy gò, khuôn mặt nhợt nhạt như miếng đậu bà đang bán, khẽ liếc về phía cô rồi lại cúi gằm xuống, tay thoăn thoắt xắt đậu. “Cháu về đi. Ở đây… không đắc tội được đâu.”

Tiểu Mạn nhìn sang. Đôi mắt người đàn bà ấy đỏ hoe, vành môi mím chặt như vừa nuốt xuống điều gì đắng ngắt. Chợt bà Vương liếc xéo sang, người đàn bà lập tức im bặt, cúi gằm mặt, đôi vai gầy run lên bần bật.

Tiểu Mạn hiểu. Đây là lời cảnh báo, cũng là lời khuyên chân thành duy nhất cô nhận được giữa cái chợ này sáng hôm ấy.

Cô xoay người, ôm bó rau vào lòng, lủi thủi bước đi. Sau lưng, tiếng bà Vương vẫn sang sảng: “Mấy đứa trẻ bây giờ, áo quần là lượt mà tính toán từng đồng với người già. Đúng là chẳng ra thể thống gì. Bác đây này, bán rau ba chục năm, chưa từng để ai phải phàn nàn…”

Những lời ấy như những mũi kim nhọn, đuổi theo Tiểu Mạn suốt dọc dãy chợ. Cô cúi gằm mặt, bước nhanh hơn, rồi gần như chạy ra khỏi cổng chợ. Mùi rau dập, mùi cá tanh, mùi nước cống quyện vào nhau trong cái nắng đầu hè gay gắt, xộc thẳng vào mũi, khiến dạ dày cô quặn lên từng cơn.

Về đến đầu hẻm số 3, khu 7, cô dừng lại, tựa lưng vào bức tường gạch cũ kỹ bong tróc từng mảng vữa. Cô mở túi nilon ra nhìn. Bó rau cải thìa úa vàng, dập nát, những con sâu xanh li ti còn đang ngo ngoe trong kẽ lá. Cầm bó rau trên tay, Lâm Tiểu Mạn lần đầu tiên trong đời cảm nhận rõ ràng cái gọi là “bất lực”. Không phải cái bất lực khi không làm được bài toán khó, không phải cái bất lực khi trượt phỏng vấn xin việc, mà là sự hèn mọn của một kẻ thấp cổ bé họng, biết mình bị chà đạp mà không làm gì được.

Cô năm nay hai mươi bảy tuổi. Kế toán viên cho một xưởng sản xuất linh kiện nhỏ ở ngoại ô thành phố Hoài Dương. Lương tháng ba nghìn rưỡi, trừ tiền chữa bệnh nan y cho mẹ, tiền điện nước, tiền ăn, cuối tháng còn dư được vài trăm đồng bỏ ống tiết kiệm. Hai chục đồng bị lừa sáng nay bằng đúng một ngày tiền rau cỏ của hai mẹ con.

Nhưng không phải vì hai chục đồng. Mà là vì cách bà Vương nhìn cô, cách những bà nội trợ kia hùa theo, cách cả cái chợ im lặng đồng lõa. Tất cả như nói với cô rằng: mày là ai? Mày là con kiến. Im đi. Cút đi.

Căn nhà của hai mẹ con Lâm Tiểu Mạn nằm sâu trong con hẻm nhỏ, kẹp giữa một tiệm sửa xe và nhà bác Lý Đại Gia. Đó là một căn nhà cấp bốn xây từ những năm chín mươi của thế kỷ trước, tường vôi ố vàng, mái tôn rỉ sét, cửa sắt han gỉ kêu ken két mỗi khi đóng mở. Nhưng với Tiểu Mạn, đó là nhà. Là nơi có mẹ.

Cô đẩy cửa bước vào. Mùi thuốc bắc quen thuộc xông ra, hòa lẫn với mùi bún gạo thơm lừng từ bếp. Lâm mẫu đang ngồi trên chiếc ghế đẩu thấp, đôi tay gầy guộc nhào bột trong cái thau nhôm méo mó. Nghe tiếng động, bà ngước lên, khuôn mặt hốc hác nhăn nheo bỗng giãn ra thành một nụ cười.

“Tiểu Mạn đấy à. Đi chợ về rồi hả con? Mẹ quên dặn con mua thêm ít hành lá, sáng nay bà khách quen đặt ba cân bún gạo trưa nay lấy, mẹ muốn phi thêm chút hành cho thơm.”

Tiểu Mạn im lặng đặt bó rau lên bàn. Lâm mẫu liếc nhìn, tay vẫn thoăn thoắt nhào bột, nhưng động tác chậm dần, rồi dừng hẳn. Bà đưa tay quệt mồ hôi trên trán, đứng dậy, đến bên bàn, nhẹ nhàng gỡ túi nilon.

“Rau… sao dập hết thế này con?” Bà lật qua lật lại bó rau, ngón tay chai sạn chạm vào những vết úa vàng. “Lại bị bà Vương chém đẹp rồi phải không? Thôi, rau dập thì luộc canh, cũng được.”

“Mẹ.” Tiểu Mạn đột ngột lên tiếng, giọng khàn đặc. “Bà ta lừa con. Con đưa năm mươi đồng, bà ta chỉ thối lại hai chục, rồi bảo rau ba chục. Bà ta giấu tờ năm mươi của con vào tạp dề, con thấy rõ ràng. Nhưng con không làm gì được, vì… vì tất cả mọi người đều bênh bà ta.”

Cô kể lại toàn bộ sự việc, càng kể giọng càng run, cuối cùng nước mắt trào ra lúc nào không hay. Lâm mẫu im lặng nghe, đôi mắt đục mờ nhìn con gái chằm chằm, rồi thở dài đánh thượt một tiếng.

“Con à.” Bà kéo ghế ngồi xuống, nắm lấy bàn tay đang run rẩy của con gái. “Mẹ biết con ấm ức. Nhưng con nghe mẹ, đừng có gây chuyện với nhà bà Vương. Người ta có thế lực. Con trai bà ta làm ở ban quản lý chợ, quen biết rộng, từ trật tự đô thị đến mấy ông cán bộ quận. Mình là dân thường, mẹ thì bệnh tật, con thì con gái một thân một mình. Nhịn đi con. Mất hai chục đồng không ảnh hưởng gì, nhưng đắc tội với họ thì khó sống ở đây lắm.”

“Nhưng mẹ…”

“Không nhưng nhị gì hết!” Giọng Lâm mẫu đanh lại, hiếm hoi lắm bà mới dùng cái giọng ấy với con gái. “Con còn nhớ nhà chị Thúy ở cuối hẻm không? Năm ngoái chị ấy cãi nhau với bà Vương vì bị cân thiếu nửa cân thịt, ba ngày sau bị đội quản lý đến phạt cửa hàng tạp hóa, rồi chồng chị ấy bị đuổi việc ở xưởng gỗ vì tội tắt mắt – một cái tội bịa đặt. Cả nhà chị ấy giờ phải về quê. Con có muốn mẹ con mình cũng thế không?”

Tiểu Mạn cứng họng. Cô nhớ chị Thúy. Người đàn bà hiền lành, bán tạp hóa nhỏ, chồng làm công nhân xưởng gỗ, hai đứa con học tiểu học. Chỉ vì một lần đứng lên đòi lại nửa cân thịt bị cân gian, cả gia đình tan nát. Lúc ấy cô còn nghĩ đó là chuyện xui rủi. Giờ nghĩ lại, mới thấy lạnh cả sống lưng.

“Mẹ…” Cô nghẹn ngào. “Chẳng lẽ mình cứ để người ta chà đạp mãi sao?”

Lâm mẫu không trả lời. Bà đứng dậy, lặng lẽ mang bó rau vào bếp, nhặt bỏ lá sâu, rửa sạch bùn đất, thái nhỏ, thả vào nồi nước đang sôi. Tiếng nước réo ùng ục trong nồi, tiếng dao thớt lạch cạch đều đều. Một lúc lâu sau, bà mới nói, giọng đều đều như nói với chính mình:

“Sống ở đời, đôi khi phải biết nhịn. Nhịn không phải là hèn. Là để yên thân. Mẹ chỉ mong con bình an, có công việc ổn định, lấy chồng tử tế. Còn mấy chuyện ở chợ búa, mất vài đồng bạc, coi như mình của đi thay người. Con hứa với mẹ đi, đừng gây chuyện.”

Tiểu Mạn cúi đầu, hai tay nắm chặt vạt áo. Cô không nói gì. Không hứa, cũng không từ chối. Chỉ im lặng.

Nhưng trong lòng cô, một cái gì đó vừa vỡ ra, vừa kết tinh lại. Giống như viên đá lạnh buốt rơi xuống đáy hồ, âm thầm, lặng lẽ, nhưng không hề tan biến.

Buổi chiều hôm ấy, Tiểu Mạn đến xưởng làm việc với đôi mắt sưng đỏ. Cô cố gắng tập trung vào những con số trên màn hình máy tính, những bảng kê chi tiết nguyên vật liệu, những hóa đơn thuế giá trị gia tăng, nhưng đầu óc cô cứ quay cuồng với hình ảnh bà Vương, với nụ cười đắc thắng của mụ, với tiếng cười nói của đám đông hùa theo. Cô đánh sai ba lần số liệu, suýt nộp nhầm báo cáo thuế tháng trước. Chị Trương – kế toán trưởng, một người đàn bà trung niên khó tính, gọi cô vào phòng, gõ tay xuống bàn:

“Lâm Tiểu Mạn, cô làm việc kiểu gì thế? Có biết nếu tôi không kiểm tra lại thì công ty bị phạt bao nhiêu không? Cô mà còn thế này nữa thì chuẩn bị tinh thần mất thưởng đi.”

Tiểu Mạn cúi đầu xin lỗi, lòng chua xót. Khoản thưởng chuyên cần năm trăm đồng cuối tháng là số tiền cô định dành để mua thuốc bổ cho mẹ. Dạo này bà yếu hẳn, những cơn đau lưng hành hạ suốt đêm, nhưng vẫn cố thức dậy từ ba giờ sáng nhào bột, tráng bún, gánh ra chợ bán. Tiền lọc máu mỗi tuần hai lần đã ngốn gần hết lương của cô. Năm trăm đồng thưởng ấy, cô không thể mất.

Cô cố gắng gượng cười, tập trung cao độ, làm việc đến tận sáu giờ tối mới xong. Khi ra khỏi xưởng, trời đã nhập nhoạng tối. Gió đông bắc thổi từng cơn lạnh buốt, cắt da cắt thịt. Cô co ro trên chiếc xe máy cũ, chạy về phía chợ Hoài Nhân. Cô định mua ít trứng gà, tiện đường ghé sạp bà Vương… Không, không phải để gây sự. Chỉ là để nhìn. Cô muốn nhìn cho rõ cái mặt người đàn bà ấy, muốn biết liệu mụ có chột dạ không khi nhìn thấy cô.

Nhưng chợ đã vãn. Những sạp hàng san sát đã dọn dẹp gần hết, chỉ còn vài bóng người lom khom quét rác, những bã rau dập vương vãi trên nền xi măng ẩm ướt. Sạp của bà Vương đã đóng cửa, tấm bạt xanh phủ kín mặt hàng, khóa then cài chặt. Tiểu Mạn đứng đó một lúc, rồi quay sang sạp đậu phụ bên cạnh. Người đàn bà hồi sáng – Triệu Tiểu Vân, đang cặm cụi lau chùi những khuôn đậu, bỗng giật mình ngước lên khi thấy bóng cô.

“Cháu… cháu lại đến đây làm gì nữa?” Chị ta hốt hoảng, nhìn quanh như sợ ai đó trông thấy. “Về đi cháu. Chị không dám nói gì đâu. Chị còn phải kiếm cơm.”

“Em chỉ muốn hỏi thăm chị một chút thôi ạ.” Tiểu Mạn nhẹ giọng, cố nở một nụ cười. “Chị bán ở đây lâu chưa?”

Triệu Tiểu Vân ngập ngừng, rồi như sợ sự im lặng của mình sẽ khiến cô gái trẻ này mắc mưu bà Vương thêm lần nữa, chị ta thì thầm thật nhanh: “Bảy năm rồi. Bảy năm ngậm đắng nuốt cay. Cháu đừng dại mà đụng vào họ. Con trai bà Vương – Vương Cường, làm ở ban quản lý chợ, thu tiền bến bãi mỗi tháng. Nhà chị mỗi tháng phải nộp năm trăm đồng 'phí sinh hoạt', nếu không nộp, ngày mai sẽ có người đến kiểm tra vệ sinh, rồi phạt, rồi đuổi ra khỏi chợ. Cháu tưởng không ai biết bà Vương cân điêu à? Cả chợ này ai cũng biết. Nhưng không ai dám há miệng. Cháu về đi. Chị xin cháu đấy.”

Nói rồi, chị ta vội vàng vác khuôn đậu lên, lủi thủi bước vào trong bóng tối của dãy nhà kho sau chợ, để lại Tiểu Mạn đứng chôn chân giữa nền chợ vắng lặng.

“Phí sinh hoạt.” Cô lẩm nhẩm. “Luật ngầm bến bãi.”

Vậy ra đây không chỉ là chuyện một mụ già bán rau lừa vài đồng bạc lẻ. Đây là cả một hệ thống. Một mạng lưới bẩn thỉu, nhưng đủ sức nghiền nát bất cứ ai dám ngáng đường.

Cô chạy xe về nhà trong trạng thái mơ hồ. Đầu óc cô quay cuồng với những câu hỏi không có lời đáp. Cô có nên nghe lời mẹ, im lặng, nhịn nhục, coi như chưa từng có chuyện gì xảy ra? Hay cô nên làm một cái gì đó, dù chỉ là một cái gì đó rất nhỏ?

Nhưng cô có thể làm gì? Cô là ai? Một con kiến. Một con kiến thì có thể làm gì trước tảng đá?

Ba ngày sau, mọi chuyện tưởng như đã lắng xuống. Tiểu Mạn vẫn đi chợ, nhưng cô tránh sạp bà Vương, mua rau ở một sạp nhỏ cuối chợ, giá đắt hơn một chút nhưng không bị chém. Cô cố gắng quên đi chuyện cũ, tập trung vào công việc. Nhưng bọn người đó không buông tha cô.

Sáng thứ bảy, cô ra chợ sớm hơn thường lệ, định mua ít cà chua về nấu canh chua cho mẹ. Vừa đến đầu dãy, bà Vương đã niềm nở gọi với theo:

“Ơ kìa cháu gái! Lâu lắm mới thấy cháu ra chợ. Vào đây cô bán cho, rau tươi vừa mới hái sáng nay.”

Tiểu Mạn định lảng đi, nhưng bà Vương đã nhanh nhảu bước ra, nắm lấy tay cô, giọng ngọt xớt: “Hôm trước cô với cháu có chút hiểu lầm. Cô già rồi, mắt mũi kèm nhèm, lúc bán lúc không, cháu đừng để bụng. Vào đây, hôm nay cô bù cho cháu. Cà chua ngon lắm, cô lấy cho cháu mấy quả, không lấy tiền.”

Tiểu Mạn sững người. Đây là cái bẫy gì? Cô nhìn vào mắt bà Vương, thấy lấp ló sau nụ cười thân thiện ấy là một tia sắc lẻm, như lưỡi dao giấu trong miếng bánh. Cô rùng mình. Trực giác mách bảo cô phải bỏ đi ngay lập tức. Nhưng chân cô như đóng đinh xuống đất. Cô chưa kịp phản ứng, bà Vương đã dúi vào tay cô một túi cà chua, rồi cao giọng:

“Các bác các cô xem này! Con bé hôm trước kì kèo từng đồng với tôi, hôm nay tôi cho hẳn nó túi cà chua, không lấy đồng nào. Tôi là người ăn ở có trước có sau, không chấp nhất trẻ con. Nhưng tôi nói cho mà biết, làm người phải biết điều, đừng có đứng núi này trông núi nọ. Mua của tôi thì mua hẳn, không mua thì đừng có liếc ngang liếc dọc.”

Mọi người xung quanh ồ lên. Có tiếng xuýt xoa khen bà Vương rộng rãi. Có tiếng chê bai Tiểu Mạn “mặt dày”. Cô đứng đó, ôm túi cà chua như ôm cục than hồng, không biết nên vứt đi hay giữ lại. Nếu vứt đi, bà Vương sẽ bảo cô phụ lòng tốt. Nếu giữ lại, cô mang tiếng ăn bám. Tiến thoái lưỡng nan.

Đúng lúc ấy, một giọng đàn ông oang oang từ phía cổng chợ vọng vào:

“Mẹ! Lại làm từ thiện cho đứa nào đấy?”

Vương Cường xuất hiện. Hắn khoảng ba mươi lăm, ba mươi sáu tuổi, dáng người đậm, tóc vuốt keo bóng loáng, áo sơ mi trắng đóng thùng nghiêm chỉnh, trên ngực áo cài thẻ nhân viên ban quản lý chợ Hoài Nhân. Hắn tiến lại, đôi mắt ti hí đảo nhanh từ mẹ sang Tiểu Mạn, rồi khóe miệng nhếch lên một nụ cười đểu giả.

“À, cô gái hôm trước phải không?” Hắn đứng chống nạnh, đánh mắt nhìn cô từ đầu đến chân một cách chậm rãi, không che giấu vẻ săm soi. “Nghe nói cô chê mẹ tôi cân thiếu, thối dư?”

Tiểu Mạn lùi lại nửa bước. “Tôi… tôi không có ý đó. Chỉ là…”

“Chỉ là gì?” Hắn cắt ngang, giọng bỗng trầm xuống, đậm mùi đe dọa. “Cô tên Lâm Tiểu Mạn, ở khu 7 hẻm 3, mẹ bán bún gạo sáng ở đầu chợ, đúng không? Tôi biết cô. Cô làm kế toán ở xưởng linh kiện. Lương bèo bọt. Mẹ cô ốm đau quặt quẹo, tuần đi viện hai buổi. Nhà cô thuê, hợp đồng còn ba tháng nữa hết hạn.”

Tiểu Mạn tái mặt. Từng câu từng chữ của hắn như những nhát búa bổ vào đầu cô. Hắn điều tra cô. Hắn biết tất cả. Và hắn nói ra giữa chợ, không phải để đe dọa sáo rỗng, mà để phô trương quyền lực: tao nắm thóp mày rồi, mày đừng hòng giở trò.

“Thôi, lần này tôi bỏ qua.” Hắn khoát tay như đuổi ruồi. “Cô về đi. Nhớ kỹ, mẹ tôi già rồi, tính tình hơi nóng nảy, nhưng ăn ở có tâm. Cô mà còn bới móc, tôi không đảm bảo công việc của cô, cũng không đảm bảo sức khỏe của mẹ cô đâu. Biết điều thì sống. Chợ này là sân chơi của chúng tôi. Hiểu chưa?”

Tiểu Mạn không nói được câu nào. Cô chỉ biết gật đầu như cái máy, rồi ôm túi cà chua bước đi. Lần này cô không chạy. Cô đi thật chậm, từng bước một, như người mất hồn. Đầu óc cô ong ong. Hắn biết hết. Hắn biết mẹ cô bệnh. Hắn biết cô làm ở đâu. Hắn có thể bóp nghẹt mẹ cô, công việc của cô. Và cô thì chẳng có gì để chống lại.

Về đến nhà, cô thấy mẹ đang lúi húi trong bếp, tiếng ho sù sụ vọng ra. Cô ôm mặt ngồi phịch xuống ghế, nước mắt lặng lẽ chảy. Cô không dám kể cho mẹ nghe chuyện sáng nay. Bà mà biết, bà sẽ lo lắng đến phát bệnh. Cô chỉ biết im lặng. Im lặng như mẹ cô đã dạy. Im lặng như con kiến dưới tảng đá.

Nhưng tảng đá mặc xác con kiến. Nó cứ đè xuống, nặng hơn, nặng hơn nữa.

Một tuần sau, vào lúc chín giờ tối, khi Tiểu Mạn vừa từ bệnh viện về sau ca điều trị của mẹ, có tiếng đập cửa dồn dập. Cô hé cửa nhìn ra. Vương Cường đứng đó, phía sau là hai thanh niên tóc nhuộm vàng, đeo xích bạc, nhai kẹo cao su nhóp nhép. Hắn cười khẩy, nụ cười của kẻ nắm đằng chuôi.

“Chào cô Lâm. Tôi đến trả đồ cho cô này.”

Hắn chìa ra một cái túi vải nhỏ, loại túi đựng tiền lẻ của mấy bà bán hàng. “Mẹ tôi bảo sáng nay cô làm rơi cái túi này ở chợ. Bên trong có năm trăm đồng. Cô kiểm tra lại đi.”

Tiểu Mạn sững sờ. Cô chưa bao giờ có cái túi nào như thế. Cô chưa bao giờ đánh rơi năm trăm đồng. Cô lắc đầu: “Anh nhầm rồi. Đây không phải của tôi.”

“Sao lại không phải? Mẹ tôi bảo chính mắt nhìn thấy cô đánh rơi mà.” Hắn dúi cái túi vào tay cô. “Cầm lấy đi. Tôi mang trả tận nhà, cô còn làm cao thế à?”

Linh tính mách bảo có điều chẳng lành. Tiểu Mạn lùi lại, không cầm túi, nhưng hắn đã thả nó rơi xuống đất ngay trước cửa nhà cô. Cùng lúc đó, một trong hai thanh niên phía sau giơ điện thoại lên quay video, miệng hô to:

“Nhìn đi! Con ranh này trộm tiền của bà Vương! Bắt quả tang nhé! Năm trăm đồng trong túi bà Vương, nó vác về đây, giờ chối này!”

Tiếng hô toang toác xé tan màn đêm yên tĩnh của con hẻm. Cửa nhà hai bên đồng loạt mở ra, những khuôn mặt lố nhố thò ra hóng chuyện. Vương Cường lớn tiếng, giọng đầy phẫn nộ:

“Bà con cô bác xem này! Con bé này tắt mắt thó túi tiền của mẹ tôi lúc lén lút ở sạp. Mẹ tôi tốt bụng, bảo tôi mang qua, nó còn chối! Loại người này sống trong khu mình, bà con thấy có ớn không?”

Tiểu Mạn run lên bần bật. Cô lắp bắp: “Không… không phải… Tôi không lấy gì cả… Các người ngậm máu phun người!”

“Ngậm máu phun người?” Vương Cường cười lạnh, cúi xuống nhặt cái túi lên, mở ra, rút ra một xấp tiền lẻ toàn tờ mười đồng, hai chục đồng, cố tình giơ cao cho mọi người cùng thấy. “Đây, tang vật rành rành. Mày bảo tao vu khống à? Được, để mai tao gọi người trên phường xuống làm việc. Xem camera chợ có ghi lại cảnh mày mon men gần sạp mẹ tao không nhé!”

Lâm mẫu từ trong nhà tập tễnh chạy ra, mặt cắt không còn giọt máu. Bà chắp tay vái lấy vái để Vương Cường: “Cậu Vương, cậu Vương bình tĩnh. Con gái tôi không bao giờ làm chuyện đó. Chắc có hiểu lầm gì thôi. Tôi xin cậu, cậu giơ cao đánh khẽ…”

“Giơ cao đánh khẽ?” Vương Cường hất mặt. “Bà biết mẹ tôi bao nhiêu tuổi rồi không? Sáu mươi tuổi, bán rau nuôi cả nhà, vậy mà còn bị con ranh này thó đồ. Thôi được, nể tình bà già bệnh tật, tôi không làm căng. Nhưng phải có bồi thường. Năm trăm đồng trong túi, đền gấp ba, một nghìn rưỡi. Đưa tiền đây, tao đi về.”

Một nghìn rưỡi. Bằng nửa tháng lương của cô. Bằng ba lần đóng viện phí của mẹ. Tiểu Mạn đứng chết lặng. Cô nhìn mẹ run rẩy rút từ trong túi áo ra một xấp tiền lẻ nhàu nhĩ, vừa mới bán bún sáng nay, đếm đưa cho Vương Cường. Hắn cầm tiền, đếm sơ sơ, nhét vào túi quần, rồi cười khẩy:

“Thế này mới ngoan. Lần sau nhớ giữ cái tay cho sạch sẽ. Mẹ bệnh tật thì lo mà chăm, đừng có thói ăn cắp của người khác. Bà con trong hẻm nhớ mặt con này nhé. Tôi về.”

Hắn quay lưng, cùng hai tên đàn em nghênh ngang bước ra đầu hẻm. Những cánh cửa lần lượt đóng sập, nhưng những lời xì xầm vẫn văng vẳng như mũi dùi đâm vào màng nhĩ:

“Không ngờ con bé hiền thế mà lại tắt mắt…”

“Mẹ bệnh, con gái đổ đốn, khổ thân bà ấy…”

“Nhà có mỗi hai mẹ con, không có hơi đàn ông, hư thế là phải…”

Lâm mẫu ngã quỵ ngay trước cửa. Tiểu Mạn hốt hoảng đỡ mẹ dậy, dìu vào giường. Bà thở hắt ra, nước mắt chảy dài trên khuôn mặt hốc hác, miệng lẩm bẩm như mê sảng: “Tiền thuốc… tiền thuốc của mẹ… hết rồi… con ơi…”

Tiểu Mạn ôm mẹ, hai mẹ con cùng khóc. Cô khóc không phải vì tiếc tiền. Cô khóc vì cảm giác bất lực tột cùng. Cô khóc vì bị dồn đến đường cùng. Cô khóc vì không biết ngày mai sẽ ra sao, mẹ cô có còn tiền chữa bệnh không, cô có còn giữ được việc làm không, hai mẹ con có bị đuổi khỏi khu trọ này không.

Tất cả chỉ vì một bó rau mười đồng.

Ba ngày sau, Lâm mẫu phát bệnh nặng. Người bà co quắp, mồ hôi vã ra như tắm, môi tái nhợt, không thở nổi. Tiểu Mạn hốt hoảng gọi xe, đưa mẹ vào bệnh viện Hoài Dương. Bác sĩ nói bà suy kiệt cấp, cần nhập viện gấp, chi phí tạm tính hai nghìn đồng một ngày. Tiểu Mạn đóng tiền tạm ứng năm nghìn đồng – số tiền cuối cùng trong tài khoản tiết kiệm. Cô gọi điện xin nghỉ làm ba ngày không lương. Chị Trương ở công ty lạnh giọng: “Tùy cô. Nhưng ghế ở công ty không đợi ai đâu.”

Ngồi một mình trên hành lang bệnh viện, giữa mùi cồn sát trùng và tiếng rên rỉ của bệnh nhân, Lâm Tiểu Mạn lần đầu tiên trong đời nghĩ đến việc buông xuôi tất cả. Cô tự hỏi nếu mình tan biến khỏi cõi đời này, có lẽ mẹ cô sẽ được hưởng trợ cấp, có lẽ mọi khổ đau sẽ chấm dứt.

Nhưng rồi cô nghĩ đến mẹ. Bà nằm trong phòng bệnh, xung quanh là dây nhợ, máy móc, nhưng miệng vẫn mấp máy gọi tên cô. Cô không còn, ai chăm mẹ? Ai trả tiền viện phí? Ai lo cho bà những ngày cuối đời?

Cô không được bỏ cuộc. Cô phải sống.

Chính lúc ấy, điện thoại trong túi cô rung lên. Một tin nhắn từ số lạ. Cô mở ra, là một đoạn video. Trong video, bà Vương Quý Hoa đang ngồi sau sạp rau, miệng niềm nở cười nói với một bà cụ tóc bạc phơ. Bà cụ run run đưa tờ một trăm đồng, bà Vương cầm lấy, luồn nhanh xuống tạp dề, rồi rút lên mấy tờ lẻ, đếm nhét vào tay bà cụ. Bà cụ ngơ ngác nhìn tiền thối, định nói gì đó, nhưng bà Vương đã xua tay, miệng tươi cười lấp liếm. Rồi bà cụ lủi thủi ôm bó rau đi, khuôn mặt đầy bối rối. Bà Vương nhìn theo, khóe miệng nhếch lên, ánh mắt gian xảo.

Ngay sau đoạn video là một dòng tin nhắn: “Tôi thấy cô bị oan. Nhưng muốn lật đổ tổ ong vò vẽ này, phải làm cho nó tự cắn rứt. Nếu cô muốn, sáng mai ra ghế đá công viên sau bệnh viện, tôi kể cô nghe một cách.”

Người gửi không đề tên. Chỉ có một biệt danh lạ: “Thẩm Mặc”.

Tiểu Mạn nhìn chằm chằm vào màn hình điện thoại, tim đập thình thịch. Một tia hy vọng vừa lóe lên trong bóng tối tuyệt vọng. Cô không biết người gửi là ai. Nhưng cô biết một điều: Cô không còn gì để mất nữa.

Cô lau nước mắt, đứng dậy, nhìn qua cửa kính vào phòng bệnh. Mẹ cô đã thiếp đi, hơi thở đều đều, yếu ớt. Cô đặt tay lên kính, thì thầm:

“Mẹ đợi con. Lần này con không nhịn nữa.”

Sáng hôm sau, sau khi chắc chắn mẹ đã qua cơn nguy kịch và được y tá chăm sóc tạm ổn, Lâm Tiểu Mạn ra công viên nhỏ phía sau bệnh viện. Sương sớm còn giăng mờ trên những tán cây bàng, ghế đá ướt lạnh, vài cụ già đang tập dưỡng sinh, tiếng nhạc loa kéo vọng ra từ một góc xa. Cô ngồi xuống ghế đá, co ro trong chiếc áo khoác mỏng, hồi hộp chờ đợi.

Khoảng mười lăm phút sau, một thanh niên dáng người cao gầy, đeo tai nghe, tay cầm điện thoại đi tới. Anh ta mặc áo hoodie xám, quần jeans đen, đeo kính gọng đen, trông như một kỹ sư công nghệ thông thường. Anh ta dừng lại trước mặt cô, khẽ gật đầu chào.

“Chào cô Lâm. Tôi là Thẩm Dịch.”

Tiểu Mạn ngước lên, ngỡ ngàng. Cô chưa từng gặp người này bao giờ. “Anh… anh là ai? Sao anh có video đó?”

Thẩm Dịch ngồi xuống đầu ghế bên kia, giữ một khoảng cách vừa phải, giọng trầm và đều: “Tôi là hàng xóm mới của cô. Chuyển đến khu 7 hẻm 3 được hai tuần, thuê nhà đối diện nhà cô, sát vách nhà bác Lý Đại Gia. Tôi làm kỹ sư mạng, hay có thói quen quay vlog cuộc sống đường phố. Đoạn video tôi gửi cô là trích từ một lần tôi quay cảnh chợ Hoài Nhân hồi tuần trước. Tình cờ thôi. Nhưng khi tôi xem lại, tôi nhận ra mụ Vương đã giở trò với bà cụ kia y hệt cách mụ úp sọt cô. Tôi có hỏi thăm bác Lý, bác ấy kể cho tôi nghe chuyện của cô.”

Tiểu Mạn im lặng. Cô nhớ bác Lý Đại Gia – người hàng xóm tốt bụng, hay giúp mẹ cô sửa mái tôn, khiêng đồ nặng. Bác ấy biết hết mọi chuyện.

“Tôi cũng từng bị lừa.” Thẩm Dịch nói tiếp, giọng bình thản như kể một câu chuyện không liên quan đến mình. “Hồi còn ở chợ đầu mối thành phố khác, tôi bị móc túi ba trăm đồng tiền mua linh kiện máy tính. Cũng kiểu thối tiền tráo trơ như vậy. Lúc đó tôi còn trẻ, cũng uất ức, nhưng rồi cũng nhịn. Mãi sau này tôi mới nghĩ ra, những kẻ như mụ Vương không sợ người ta tức giận. Chúng chỉ sợ người ta tỉnh đòn.”

“Tỉnh đòn?” Tiểu Mạn lẩm nhẩm.

“Ừ. Kiên nhẫn thu thập chứng cứ. Kiên nhẫn chờ thời cơ. Kiên nhẫn để cho chúng tự lao đầu vào chỗ chết.” Anh ta quay sang nhìn cô, ánh mắt sau cặp kính sắc lạnh nhưng không hề có vẻ thương hại. “Tôi biết cô đang rất khổ. Mẹ cô bệnh, cô mất tiền, mất danh dự. Nhưng cô có một thứ mà mẹ con mụ Vương không bao giờ có được: cô không còn gì để mất. Kẻ không còn gì để mất là kẻ nguy hiểm nhất. Cô có muốn đòi lại cả vốn lẫn lãi không? Không phải bằng cách cào mặt ăn vạ, mà bằng cách khiến chúng tự hủy hoại cơ đồ?”

Tiểu Mạn nhìn sâu vào mắt anh ta. Cô thấy ở đó không phải sự thương hại, cũng không phải lòng tốt vu vơ. Đó là sự đồng cảm của một người đã từng bị chà đạp, và quyết định lật bàn.

“Tôi phải làm gì?” Cô hỏi, giọng khô khốc.

Thẩm Dịch khẽ mỉm cười, rút từ trong ba lô ra một vật nhỏ như chiếc bút bi, đặt vào tay cô.

“Chiếc bút ghi hình. Ngày mai, cô ra chợ, mua rau của mụ ta. Nhớ biến tấu một chút. Đội mũ, đeo khẩu trang, mặc đồ khác. Cô sẽ quay lại toàn bộ quá trình mua hàng. Làm đi làm lại nhiều lần, với nhiều bộ dạng khác nhau. Khi nào có đủ bằng chứng thép, tôi sẽ chỉ cho cô cách để cả cái chợ ấy phải lột sạch bộ mặt thật của mụ ta.”

Tiểu Mạn nắm chặt chiếc bút trong tay. Nó nhỏ bé, lạnh ngắt, nhưng với cô lúc này, nó như một thanh gươm. Cô ngước lên, trong mắt không còn nước mắt, chỉ còn ánh lửa âm ỉ:

“Tôi sẽ làm.”

Thẩm Dịch gật đầu, đứng dậy. “Tốt. Nhớ kỹ, đừng nóng vội. Đối phó với rắn độc, phải găm đúng tử huyệt. Tôi sẽ hỗ trợ cô, nhưng mũi dao cuối cùng phải do chính tay cô đâm xuống. Đó mới là đòn vả mặt thâm thúy nhất.”

Anh ta quay đi, bước về phía cổng công viên, để lại Tiểu Mạn ngồi đó, lòng bàn tay siết chặt chiếc bút đến mức các khớp tay trắng bệch.

Lần đầu tiên sau chuỗi ngày đen tối, cô cảm thấy mình không còn là con kiến nữa. Cô là một con kiến đã nhìn thấy yết hầu dưới tảng đá. Và cô sẽ xuyên thủng yết hầu ấy, nghiền nát tảng đá từ bên trong.

Năm giờ sáng, sương còn giăng mờ lối, Lâm Tiểu Mạn đã trở dậy. Cô đứng trước tấm gương nhỏ trong nhà tắm, nhìn khuôn mặt hốc hác của mình một lúc lâu, rồi lấy từ trong túi xách ra chiếc bút ghi hình Thẩm Dịch đưa. Nó giống hệt một cây bút bi thông thường, vỏ nhựa đen bóng, ngòi bấm lạch cạch. Nhưng ở phần kẹp bút là một ống kính nhỏ xíu, và trong ruột bút là bộ nhớ ba mươi hai gigabyte. Thẩm Dịch đã hướng dẫn cô tỉ mỉ tối hôm trước qua tin nhắn: “Kẹp vào túi áo ngực, hướng ống kính ra ngoài. Bấm nút một lần để bắt đầu quay, bấm lần nữa để dừng. Pin chạy được hai tiếng liên tục.”

Cô hít một hơi thật sâu, mặc chiếc áo khoác kaki cũ của mẹ, quấn khăn kín cổ, đội mũ lưỡi trai sùm sụp, đeo khẩu trang y tế che kín nửa dưới khuôn mặt. Trong gương, cô không còn nhận ra chính mình. Một người đàn bà trung niên mệt mỏi, dáng vẻ lam lũ, giống hệt bao nhiêu công nhân đi chợ sớm ở khu xóm trọ nghèo này. Đúng ý đồ của cô.

“Tiểu Mạn, con đi đâu sớm thế?” Giọng Lâm mẫu yếu ớt vọng ra từ chiếc giường xếp xập xệ trong phòng. Bà vừa xuất viện hôm qua, bác sĩ cho về vì cạn kiệt viện phí, dặn dò kỹ lưỡng phải giữ ấm, uống thuốc đúng giờ, tuần sau tái khám.

“Con ra chợ mua ít cháo nóng cho mẹ ạ. Mẹ nằm nghỉ đi, con về ngay.” Cô cố giữ giọng bình thường, dù tim đập thình thịch như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực.

Ra khỏi nhà, trời còn tờ mờ tối. Những ngọn đèn đường vàng vọt le lói trong màn sương, tiếng chổi quét rác xoèn xoẹt của bà lao công vọng đều đều. Cô rảo bước về phía chợ Hoài Nhân, lòng bàn tay rịn mồ hôi lạnh dù trời lạnh. Cô vừa đi vừa tự nhủ: Mình không phải con kiến nữa. Mình là người đi gieo bẫy.

Chợ Hoài Nhân lúc năm giờ rưỡi sáng đã nhộn nhịp. Những xe tải nhỏ chở rau cỏ từ vùng ven đổ vào, tiếng người í ới gọi nhau, tiếng thùng xốp va lạch cạch, tiếng kéo lê sọt nhựa rin rít trên nền xi măng. Các sạp hàng đang bày biện, đèn dầu treo lủng lẳng đong đưa. Sạp bà Vương Quý Hoa nằm ngay vị trí đắc địa nhất, chính giữa dãy, mặt tiền rộng, bạt che xanh đỏ sặc sỡ. Lúc này mụ ta đang chỉ tay sai bảo mấy người phụ việc bê những sọt rau từ xe ba gác xuống, miệng oang oang: “Nhanh tay lên! Để khách đến đông còn kịp. Rau cải thìa xếp ra trước, rau muống để trong, cà chua bày cao lên cho đẹp mắt!”

Tiểu Mạn đứng khuất sau một xe hàng rong bán bánh bao, quan sát. Tim cô vẫn đập mạnh, nhưng đầu óc tỉnh táo lạ thường. Cô chờ cho đến khi có một tốp phụ nữ trung niên xách giỏ đi vào chợ, rồi lẫn vào họ, thong thả bước về phía sạp bà Vương.

“Bác ơi, cho cháu hỏi rau cải thìa bao nhiêu một bó ạ?” Cô cố ý nói giọng khàn khàn, đổi hẳn chất giọng, nghe như một người đàn bà ngoài bốn mươi.

Bà Vương quay ra, nụ cười tươi như hoa nở trên mặt: “Mười đồng một bó cô ạ. Rau vườn nhà tôi đấy, không thuốc không sâu. Cô mua mấy bó?”

“Cho cháu một bó thôi ạ.” Tiểu Mạn rút từ túi áo ra một tờ hai mươi đồng, chìa ra.

Bà Vương cầm lấy tờ tiền, mắt thoáng liếc nhanh xuống, rồi bàn tay mụ thoăn thoắt như một ảo thuật gia: tờ hai mươi đồng biến mất vào tạp dề, cùng lúc đó mụ rút lên một tờ mười đồng cũ kỹ, nhét vào tay cô, miệng lẹ làng: “Thôi cô cầm lấy, tôi lấy mười đồng thôi, chỗ rau này sáng nay tôi bán rẻ lấy lộc đầu ngày.”

Tiểu Mạn nhìn tờ mười đồng trên tay, rồi nhìn bó rau cải thìa đã được bà Vương nhét vào túi nilon. Cô làm bộ ngơ ngác: “Cháu đưa bác hai mươi đồng mà bác? Bác thối lại cháu mười đồng thôi ạ?”

“Ơ hay cô này lạ!” Giọng bà Vương chợt cất cao, nụ cười tắt ngấm. “Cô đưa tôi mỗi tờ mười đồng, tôi bán rau mười đồng, còn thối gì nữa? Cô tưởng tôi già rồi mắt mờ chắc? Cầm rau về đi, đừng có đứng đấy mà ăn vạ, tôi còn khách khác!”

Một mụ khách quen béo tròn đứng cạnh lập tức tâng bốc hùa theo: “Đúng đấy, tôi đứng đây nãy giờ, thấy rõ ràng cô này đưa tờ mười đồng. Vương tỷ còn đang bán rẻ lấy lộc, cô đừng có mà giở trò nheo nhẽo.”

Tiểu Mạn cúi gằm mặt, lí nhí “Cháu xin lỗi, chắc cháu nhầm”, rồi ôm bó rau lủi thủi bước đi. Cô đi thật nhanh, tim đập như trống trận, nhưng không phải vì sợ hãi. Là vì phấn khích. Trong túi áo cô, chiếc bút ghi hình vẫn đang chạy. Toàn bộ màn kịch vừa rồi – từ lúc cô đưa tờ hai mươi đồng, đến lúc bà Vương giấu tiền vào tạp dề, đến lúc mụ ta trợn trừng mắt lu loa – tất cả đã được ghi lại, sắc nét, không thể chối cãi.

Ra đến đầu chợ, cô nép vào một góc khuất sau thùng rác lớn, rút bút ra, bấm nút dừng quay. Bàn tay cô run lên vì hồi hộp. Cô mở điện thoại, gửi ngay một tin nhắn cho Thẩm Dịch: “Xong lần một. Đã có thước phim.”

Tin nhắn trả lời đến chỉ sau vài giây: “Tốt. Nhưng một lần chưa đủ. Làm ít nhất mười lần, mười thân phận khác nhau. Cô đổi mũ, đổi khẩu trang, có thể nhét thêm bông gòn vào má cho mặt phính ra, độn vai cho dáng khác đi. Càng nhiều bằng chứng, cú vả càng đau.”

Trong suốt một tuần tiếp theo, Lâm Tiểu Mạn sống một cuộc đời hai mặt. Ban ngày, cô là nhân viên kế toán cần mẫn ở xưởng linh kiện, mắt dán vào màn hình máy tính, tay gõ bàn phím lạch cạch, thỉnh thoảng lại cúi đầu chào hỏi chị Trương và các đồng nghiệp. Ban đêm, cô chăm mẹ, nấu cháo, giặt giũ, cho mẹ uống thuốc, dìu bà vào giấc ngủ chập chờn. Nhưng mỗi sáng sớm, trước khi mặt trời mọc, cô lại hóa thân thành một con người khác.

Ngày thứ hai, cô là nữ sinh viên năm cuối, tóc buộc đuôi ngựa, đeo kính cận to bản, vai đeo ba lô vải, lí nhí hỏi mua rau muống. Bà Vương cầm tờ năm mươi đồng của cô, thối lại vỏn vẹn hai tờ mười đồng, rồi thảo mai: “Chỗ rau này cô tính cháu ba chục đấy, cầm về ăn đi, sinh viên còn nghèo, cô thương tình mới bán giá đó.”

Ngày thứ ba, cô là công nhân vệ sinh môi trường, áo phản quang cam bạc màu, tóc bới cao, giọng nói oang oang đặc sệt vùng miền khác. Lần này cô mua cà chua, đưa tờ một trăm đồng. Bà Vương thối lại cho cô ba chục đồng lẻ, miệng phân bua: “Chị ơi, cà chua giờ bốn chục một cân, chị mua hai cân, em tính tám chục. Chị đưa một trăm, em thối lại hai chục đây.” Tiểu Mạn cãi lại rằng mình chỉ mua một cân, nhưng bà Vương đã nhanh tay nhét thêm mấy quả cà dập vào túi, cười lấp liếm: “Thôi em bù cho chị thêm mấy quả, chị cầm về ăn, đừng cò kè nữa, em còn bán hàng.”

Ngày thứ tư, cô là bà nội trợ sề sệt (đội bông gòn trong áo và má), vừa đi vừa thở hổn hển, tay xách giỏ nhựa to. Lần này cô mua hành lá, đưa tờ hai mươi đồng. Bà Vương thối lại cho cô… không đồng nào, miệng tỉnh bơ: “Chị mua hai bó hành, hai chục đồng, vừa đủ.” Trong khi cô chỉ lấy một bó.

Ngày thứ năm, cô là quý cô rủng rỉnh, áo lông cổ cao, túi xách da bóng, giọng nói nhỏ nhẹ đài các. Lần này cô thử mua hẳn ba loại rau, tổng giá bà Vương báo là ba lăm đồng. Cô đưa tờ năm chục đồng. Bà Vương thối lại cho cô… năm đồng, rồi xua tay: “Thôi cô ơi, tôi tính tròn bốn lăm cho cô luôn, cô cầm rau về đi.” Tiểu Mạn nhíu mày hỏi lại, bà Vương lập tức trở mặt: “Cô sang trọng thế này mà đo lọ nước mắm, đếm củ dưa hành với tôi à? Tôi già rồi, đứng bán rau nuôi cháu, cô nỡ lòng nào chèn ép?”

Cứ thế, mỗi ngày một thân phận, mỗi ngày một thước phim mới. Chỉ trong mười ngày, Tiểu Mạn đã thu thập được mười hai đoạn video, dài ngắn khác nhau, nhưng đều chung một kịch bản: bà Vương niềm nở mời chào, khách đưa tiền chẵn, mụ ta nhanh tay giấu tiền vào tạp dề, rồi trả lại tiền thối ít hơn giá trị thực. Nếu khách thắc mắc, mụ lập tức lu loa ăn vạ, rồi được đám khách quen — những kẻ đã được mụ "bịt miệng" bằng mớ rau ế — hùa vào hà hiếp.

Chiều tối ngày thứ mười một, Tiểu Mạn ngồi trong căn phòng trọ của Thẩm Dịch – một căn phòng nhỏ chật ních máy tính, dây nhợ và sách vở kỹ thuật, xem lại toàn bộ số video. Thẩm Dịch bật chế độ phân tích khung hình, tua chậm từng cảnh, chỉ cho cô thấy những chi tiết mà mắt thường khó bắt kịp:

“Cô xem này. Khoảnh khắc mụ ta nhận tiền, ngón tay cái và ngón trỏ bấm chặt vào mép tờ tiền, rồi cổ tay xoay một vòng – đây là động tác giấu tiền vào khe tạp dề. Toàn bộ chỉ mất một giây rưỡi. Sau đó bàn tay kia đồng thời rút tiền lẻ từ một ngăn riêng ra. Hai tay hoạt động độc lập, không hề có sự do dự. Đây không phải là hành vi bộc phát, mà là một chiêu trò lừa đảo đã được rèn giũa thuần thục.”

Tiểu Mạn nhìn chằm chằm vào màn hình, cảm giác lạnh buốt chạy dọc sống lưng. Cô đã từng nghĩ bà Vương chỉ là kẻ ranh ma cơ hội. Nhưng xem những thước phim quay chậm, cô mới hiểu: đây là một đường dây. Một đường dây lừa gạt được trui rèn qua hàng chục năm. Và biết bao người đã là nạn nhân như cô, ngậm đắng nuốt cay mà không bao giờ dám lên tiếng.

“Giờ chúng ta phải làm gì tiếp?” Cô hỏi, giọng khô khốc.

Thẩm Dịch dựa lưng vào ghế, đẩy gọng kính lên, ánh mắt trầm tư: “Video mới chỉ là bước đệm. Nó lột mặt nạ thói lừa gạt của mụ ta với khách lẻ. Nhưng để đánh sập cả cái ổ này, chúng ta cần thứ chí mạng hơn: chứng cứ nội bộ. Phải có người bên trong giao nộp sổ sách, ghi chép về những khoản tiền luật rừng mà Vương Cường bòn rút. Cô có quen ai trong chợ không?”

Tiểu Mạn nghĩ ngay đến Triệu Tiểu Vân – người đàn bà bán đậu phụ run rẩy hôm nào. Cô kể cho Thẩm Dịch nghe về chị ta. Thẩm Dịch im lặng một lúc, rồi gật gù:

“Được. Nhưng gõ cửa kiểu thông thường sẽ không ăn thua đâu. Chị ta sợ bóng sợ gió lắm. Mình phải dùng chiêu khác.”

Hai hôm sau, một tờ thông báo được dán trang trọng trước cổng chợ Hoài Nhân. Nội dung viết:

“THÔNG BÁO KHẨN

Theo chỉ đạo của Ủy ban Nhân dân thành phố Hoài Dương, Đoàn kiểm tra liên ngành sẽ tiến hành kiểm tra đột xuất hoạt động kinh doanh tại chợ Hoài Nhân vào tuần tới. Nội dung kiểm tra bao gồm: an toàn vệ sinh thực phẩm, cân đo đong đếm, thuế phí, và các khoản thu ngoài quy định của Ban quản lý chợ.

Đề nghị các hộ kinh doanh nghiêm túc phối hợp, chuẩn bị đầy đủ sổ sách, hóa đơn, chứng từ liên quan. Mọi hành vi gian lận, trốn thuế, thu phí trái phép sẽ bị xử lý nghiêm minh theo pháp luật.

Trân trọng.”

Tờ thông báo có con dấu đỏ chót, chữ ký rồng bay phượng múa, nhìn uy tín không chê vào đâu được. Nhưng thực chất, nó là kiệt tác của Thẩm Dịch. Anh đã thức trắng hai đêm để thiết kế, dùng mẫu thông báo thật của một đợt thanh tra cũ, chỉnh sửa ngày tháng, scan mộc đỏ từ một văn bản hành chính không liên quan, rồi in màu lên giấy khổ lớn. Tờ thông báo được dán lúc nửa đêm, trước khi chợ mở cửa.

Hiệu ứng bùng nổ vượt ngoài mong đợi. Sáng hôm sau, cả chợ Hoài Nhân náo loạn như ong vỡ tổ. Những tiểu thương mặt cắt không còn giọt máu, xì xào to nhỏ. Người bảo “Đội trên thành phố xuống thật à?”, kẻ lo “Không biết có sờ gáy vụ tiền bến bãi của anh Cường không?”, người lại thấp thỏm “Cái cân nhà mình bị móc ngoặc rồi, làm sao đây?”. Bà Vương Quý Hoa mặt sa sầm, bấm điện thoại gọi cho cậu quý tử, giọng the thé:

“Cường à, mày xem có phải trên phường xuống thật không? Sao mẹ không nghe phong thanh gì hết? Hay có đứa nào đâm sau lưng mẹ con mình?”

Vương Cường ở đầu dây bên kia giọng xảo quyệt trấn an: “Mẹ cứ bình tĩnh. Để con gọi điện thám thính mấy ông anh trên quận. Mẹ lo dẹp cái cân điện tử kia đi, lôi cân thường ra xài. Với lại khóa mõm mấy bà hay hùa theo mẹ lại, tuần này cấm tiệt đứa nào được hó hé.”

Nhưng đòn bẩy thực sự mà tờ thông báo giả mang lại không nằm ở sự hoảng loạn của mẹ con bà Vương. Nó đánh thẳng vào sự sinh tồn của Triệu Tiểu Vân.

Chiều hôm ấy, khi Tiểu Mạn khoác lên người bộ dạng một phụ nữ bình dân ghé sạp đậu phụ, Triệu Tiểu Vân đã chủ động níu tay cô lại, run rẩy thì thầm:

“Chị… chị ơi. Chị có nghe ngóng được tin thanh tra sắp xuống không? Chị có biết… nếu tôi đứng ra vạch mặt thằng Vương Cường thu tiền bảo kê, tôi có bị vạ lây không?”

Tiểu Mạn cảm nhận rõ bàn tay chị ta lạnh toát, run lên bần bật. Cô làm giọng trầm ổn, nói nhỏ: “Tôi nghe người ta nói, nếu chị chủ động khai báo và cung cấp bằng chứng, chị sẽ được khoan hồng, thậm chí được cơ quan chức năng bảo vệ. Nhưng nói phải có sách, mách phải có chứng. Chị có giữ sổ sách gì không?”

Triệu Tiểu Vân ngập ngừng, đôi mắt láo liên nhìn quanh cảnh giác, rồi như dồn nén đến tột cùng, chị ta rút từ dưới đáy cái thùng gỗ dưới chân ra một cuốn sổ tay bìa vải đã sờn rách. Chị lật vội cho Tiểu Mạn xem. Bên trong, từng dòng chữ nhỏ xíu ghi chép chi chít:

“Tháng 3: nộp phí an ninh cho anh Cường – 500 đồng.

Tháng 4: nộp phí an ninh – 500 đồng. Thêm 200 đồng tiền nước chung.

Tháng 5: nộp phí vệ sinh môi trường – 300 đồng (không có biên lai).

Tháng 6: bị bắt chẹt lỗi lấn lối đi – 400 đồng, nộp thẳng tay anh Cường.

…”

Những con số đẫm mồ hôi nước mắt nhảy múa trước mắt Tiểu Mạn. Cô lật từng trang, nhận ra không chỉ có sạp đậu phụ, mà hàng tá hộ kinh doanh thấp cổ bé họng khác cũng bị bòn rút vô tội vạ. Mỗi tháng, Vương Cường đút túi ít nhất năm đến bảy nghìn đồng từ mồ hôi nước mắt của người lao động. Một con số trên trời so với đồng lương ba nghìn rưỡi còm cõi của cô.

“Chị có dám giao cuốn sổ này cho tôi mượn một ngày không?” Tiểu Mạn gằn giọng, ánh mắt kiên định.

Triệu Tiểu Vân giật bắn mình rụt tay lại, mặt cắt không còn hột máu: “Không được! Thằng Cường mà đánh hơi thấy, nó đuổi tôi ra khỏi bãi, thậm chí nó…”

“Chị nghe tôi.” Tiểu Mạn nắm chặt lấy tay người phụ nữ khốn khổ, siết mạnh để truyền sức mạnh. “Tôi không phải người buôn bán ở đây. Tôi là người ngoài, đang phối hợp cùng một người bạn bóc trần đường dây của mẹ con bà Vương. Chị đưa sổ cho tôi, tôi lấy danh dự đảm bảo sẽ hoàn trả trong vòng hai mươi tư giờ. Và khi đoàn kiểm tra ập đến, chị sẽ là nhân chứng đầu tiên được che chở. Hãy tin tôi.”

Triệu Tiểu Vân nhìn xoáy vào mắt cô gái trẻ. Một lúc lâu, như tìm thấy chiếc phao cứu sinh duy nhất giữa vùng nước xoáy, chị ta buông lỏng tay, đẩy cuốn sổ về phía cô.

“Giữ lấy. Nhưng nhớ… sống để dạ, chết mang theo, đừng để lộ ra ngoài.”

Đêm ấy, dưới ánh đèn bàn lờ mờ trong phòng Thẩm Dịch, từng trang sổ tay được số hóa cẩn thận. Thẩm Dịch vừa nháy máy ảnh vừa lẩm nhẩm: “Quá tuyệt hảo. Đây là đòn chí mạng phơi bày tội danh nhũng nhiễu, tống tiền. Đủ để tống chúng nó vào nhà đá.”

Tiểu Mạn ngồi thu lu bên cạnh, trong lòng dâng lên một luồng khí lạnh ngắt. Sự sợ hãi và nhẫn nhục đã bay biến. Thay vào đó là sự sắc lạnh, rạch ròi. Giống như một lưỡi dao đã mài sắc lẹm chỉ chờ vung lên.

“Bây giờ chúng ta cần châm ngòi dư luận.” Thẩm Dịch lên tiếng, mười ngón tay vẫn lướt như bay trên bàn phím. Màn hình hiển thị một tài khoản WeChat mới toanh, ảnh đại diện là góc chụp toàn cảnh chợ Hoài Nhân. Tên tài khoản: “Hoài Nhân Chính Trực”.

“Tôi đã lập cái nick này từ hôm qua, mã hóa số điện thoại không thể dò ra IP. Tôi cũng đã chui vào mọi hội nhóm cư dân quanh khu này. Giờ là lúc thả mồi nhử.”

Anh mở một bản nháp soạn sẵn, xoay màn hình cho Tiểu Mạn xem:

“Chào bà con khu phố Hoài Nhân.

Tôi là người mới dọn đến khu mình. Có chút chuyện thắc mắc mong các cô bác giải đáp giúp: Sáng nay tôi ra chợ mua rau muống. Bà chủ sạp to nhất dãy (mọi người gọi là bà Vương) hô 10 đồng một bó. Tôi đưa tờ 50 đồng. Bà ấy móc ra thối lại đúng 20 đồng, rồi tặc lưỡi ‘cháu trai, cô tính cháu 30 đồng cả lố rau ế đấy’. Tôi chưng hửng nhưng thấy bà ấy lớn tuổi, lại đông khách xúm xít nên chép miệng bỏ qua.

Nhưng lúc về đầu ngõ, tôi nghe mấy cô bác rỉ tai nhau bà Vương này chuyên diễn cái trò đó, ngày nào cũng vặt được vài chục đồng từ mấy người hiền lành. Có bác còn bảo từng bị bấm chui mất cả trăm đồng.

Tôi chỉ là lính mới không dám phán bừa, nên lên đây xin hỏi: có ai từng bị giống tôi không? Hay do tôi đen? Nếu mụ ấy lừa đảo thật, sao bao năm nay cả cái chợ không ai dám hé răng? Bà con cho tôi xin chút ý kiến với.”

Tiểu Mạn đọc lướt qua, cau mày: “Giọng điệu này… ngây thơ quá không? Liệu có ai sập bẫy?”

“Chính vì ngây ngô nên mới đâm trúng tim đen.” Thẩm Dịch nhếch mép cười. “Nếu cô đăng một bài chửi bới ầm ĩ, người ta sẽ sinh tâm lý phòng bị, chê bai là ghen ăn tức ở. Nhưng một bài viết kiểu gà mờ ấm ức sẽ kích thích máu yêng hùng, khiến những người từng chịu chung nỗi nhục muốn tràn vào xả hận. Đó là nghệ thuật thao túng tâm lý đám đông. Đăng bài đi.”

Ngón tay anh nhấp chuột dứt khoát vào nút “Đăng”. Bài viết lập tức phủ sóng trên ba nhóm cư dân lớn nhất của khu phố, với tổng số thành viên hơn hai nghìn người.

Ba mươi phút đầu, không có phản ứng gì. Tiểu Mạn sốt ruột, đi đi lại lại trong phòng. Nhưng rồi, một tiếng “ping” vang lên. Rồi tiếng nữa. Rồi tiếng nữa. Điện thoại của Thẩm Dịch rung lên liên hồi.

Bình luận đầu tiên: “Ôi giời ơi, lại là mụ Vương hả? Tôi bị mụ lừa suốt hai năm nay, mỗi lần đi chợ là mỗi lần mất oan vài đồng. Nhưng chồng tôi bảo thôi nhịn đi, người ta chống lưng to.”

Bình luận thứ hai: “Chuẩn luôn! Hôm đó tôi đưa tờ 100 đồng mua 30 đồng tiền hành, mụ ấy thối lại có 40 đồng, cãi trắng trợn là tôi đưa 50 đồng. Tôi cãi thì bị mấy bà tài lanh xung quanh nói tôi ăn vạ. Tức muốn trào máu mà không làm gì được.”

Bình luận thứ ba: “Bà Vương á? Mụ ấy với thằng con trai làm ban quản lý chợ, thu tiền bến bãi mỗi tháng mấy trăm đồng của mấy hộ kinh doanh. Ai không nộp thì bị hành tỏi phạt vệ sinh, phạt lấn chiếm. Cả chợ ai cũng biết, nhưng toàn ngậm bồ hòn làm ngọt.”

Bình luận thứ tư: “Chủ thớt ơi, chú em lính mới tò te chưa biết thôi. Chợ Hoài Nhân là ‘chợ nhà họ Vương’. Muốn yên thân thì nhịn. Mẹ tôi cũng bị lừa mấy lần rồi, tôi dặn bà đừng mua của mụ ta nữa, nhưng mụ ta ngồi chình ình ở sạp đẹp nhất chợ, rau cỏ lúc nào cũng bày ra trước mặt, người già mắt kém cứ thế là sập bẫy.”

Chỉ trong vòng hai tiếng, bài đăng đã có hơn ba trăm bình luận, năm trăm lượt chia sẻ. Những câu chuyện tương tự cứ thế tuôn ra, người nối người, như tức nước vỡ bờ. Có người kể bị lừa mất vài đồng, có người kể bị lừa mất vài chục đồng, có người kể bị Vương Cường dọa dẫm, có người kể bị hất cẳng khỏi chợ vì dám phản kháng. Từng câu chuyện là một mảnh ghép, và khi ghép lại, chúng tạo thành một bức tranh đen tối về quyền lực bẩn thỉu của mẹ con bà Vương.

Tiểu Mạn đọc từng bình luận, cảm giác vừa nhẹ nhõm vừa chua xót. Nhẹ nhõm vì cuối cùng những tiếng nói bị đè nén cũng được cất lên. Xót xa vì thì ra cô không phải nạn nhân duy nhất – có biết bao nhiêu người cũng nuốt hận chịu đựng như cô, mỗi người một nỗi khổ, nhưng đều chung một nỗi sợ.

“Mồi lửa đã bén.” Thẩm Dịch quan sát dòng bình luận cuồn cuộn đổ về, giọng điệu tỉnh táo như một nhà khoa học đang theo dõi thí nghiệm. “Bây giờ chúng ta cần đổ thêm dầu, để lửa lan sang Vương Cường.”

Anh mở một bài đăng thứ hai, giọng điệu khác hẳn – lần này là giọng của một người bức xúc thực sự:

“Tôi là hộ kinh doanh trong chợ Hoài Nhân (xin được giấu tên). Tôi muốn hỏi: TẠI SAO mỗi tháng chúng tôi phải nộp 500 đồng ‘phí bảo kê’ cho anh Vương Cường – cán bộ ban quản lý chợ, mà không hề có hóa đơn chứng từ? TẠI SAO những hộ không nộp đều bị thanh tra vệ sinh đến làm khó dễ, hoặc bị cắt điện, cắt nước? TẠI SAO mẹ anh Cường – bà Vương Quý Hoa – có thể ngang nhiên móc túi khách hàng ngay giữa chợ mà không ai dám hé răng? Có phải vì anh Cường là cán bộ quản lý, quen biết rộng với công an phường và mấy ông trên quận?

Tôi biết tôi liều mạng khi viết những dòng này. Nhưng tôi không thể ngậm miệng mãi được. Nếu chính quyền thấy bài này, xin hãy vào cuộc điều tra. Và nếu tôi có bị ‘trả thù’, thì bà con hãy làm chứng rằng tôi đã nói lên sự thật.”

Bài đăng này không còn thăm dò nữa. Nó là một quả bom nổ chậm. Và nó phát nổ ngay lập tức.

Năm phút sau khi đăng, điện thoại của Thẩm Dịch rung lên dữ dội. Hàng chục bình luận mới đổ về mỗi giây. Người thì bày tỏ sự ủng hộ, kẻ thì lo lắng cho người đăng, nhưng tất cả đều lan truyền bài viết với tốc độ chóng mặt. Một giờ sau, bài đăng đã có mặt trên các nhóm cư dân của những khu phố lân cận. Hai giờ sau, có người chụp màn hình gửi cho các fanpage tin tức địa phương.

“Giờ thì rung đùi chờ thôi.” Thẩm Dịch ngả lưng ra ghế, mỉm cười. “Ngày mai, cả cái chợ Hoài Nhân sẽ sôi lên như chảo dầu.”

Sáng hôm sau, không khí trong chợ Hoài Nhân khác hẳn mọi ngày. Những tiểu thương xì xào bàn tán, không phải về giá rau hay thời tiết, mà về những bài đăng trên mạng. Người ta chỉ trỏ về phía sạp bà Vương, thì thầm to nhỏ. Mụ Vương đứng sau sạp, mặt đỏ gắt, miệng không ngừng tru tréo:

“Đứa nào! Đứa nào dám bịa đặt vu khống cho mẹ con tao! Tao mà tóm được, tao băm vằm nó ra!”

Nhưng lần này, không còn ai hùa theo mụ nữa. Những bà cô hay nịnh nọt quanh sạp mụ Vương, sáng nay đều lảng ra xa, giả vờ bận rộn. Ngay cả bà béo tròn chuyên tâng bốc mụ hôm trước, cũng cúi gằm mặt, vờ lựa hành tỏi ở một sạp khác. Mụ Vương quét mắt nhìn quanh, tìm kiếm sự đồng tình, nhưng chỉ gặp những ánh mắt lảng tránh, những cái quay lưng vội vã.

Vương Cường xuất hiện lúc chín giờ sáng, mặt hằm hằm như bão tố. Hắn đi thẳng vào văn phòng ban quản lý chợ, đóng sầm cửa lại. Tiếng cãi vã vọng ra từ bên trong, có cả tiếng của một người đàn ông lớn tuổi – hình như là trưởng ban quản lý:

“Anh Cường! Anh xem mấy bài trên mạng chưa? Người ta tố anh thu tiền luật rừng, nói mẹ anh làm ăn chộp giật. Tôi bị cấp trên gõ đầu sáng nay, hỏi đủ thứ. Anh mà không dọn dẹp được vụ này, tôi cũng không đỡ nổi anh đâu!”

“Chú yên tâm, cháu sẽ lôi cổ thằng ranh nào giở trò. Cháu mà truy ra, nó không sống yên nổi ba ngày!”

Nhưng Vương Cường không ngờ rằng, chính trong lúc hắn đang gầm gừ trong văn phòng, một sự kiện khác đang diễn ra ngay bên ngoài cổng chợ.

Một chiếc xe bán tải màu trắng, trên thùng xe có logo của Đài Truyền hình thành phố Hoài Dương, từ từ đỗ lại. Hai người bước xuống: một phóng viên nữ trẻ trung cầm micro, một quay phim vác máy quay trên vai. Họ tiến thẳng vào chợ, hỏi đường đến sạp bà Vương.

“Chào bác, cháu là phóng viên Đài Truyền hình thành phố. Cháu được biết sạp rau của bác là sạp lâu đời và có uy tín nhất chợ Hoài Nhân. Bác có thể cho cháu phỏng vấn vài phút về mô hình chợ truyền thống không ạ?”

Người phóng viên nữ ấy – thực chất chính là Lâm Tiểu Mạn trong một lớp cải trang công phu hơn bao giờ hết. Cô đeo kính áp tròng đổi màu mắt, độn cằm, độn vai, nhuộm tóc màu hạt dẻ tạm thời, nói giọng phổ thông chuẩn ngọt ngào như biên tập viên. Áo vest đen, váy bút chì, giày cao gót, thẻ nhà báo giả treo trước ngực (sản phẩm photoshop của Thẩm Dịch, in trên chất liệu nhựa cứng, nhìn y như thật). Đi bên cạnh cô, người quay phim – Thẩm Dịch trong bộ đồ đen, tóc vuốt keo, đeo kính râm – đã bật sẵn máy quay, đèn đỏ nhấp nháy.

Mụ Vương sững người mất mấy giây. Rồi như một diễn viên lão luyện, gương mặt mụ lập tức giãn ra thành nụ cười thảo mai. Bị truyền thông phỏng vấn? Đây là cơ hội vàng để đánh bóng tên tuổi, để tẩy trắng mọi tin đồn đang lan tràn trên mạng!

“Ôi dào, cháu là phóng viên à? Mời cháu, mời cháu vào đây! Bác bán rau ở chợ này ba mươi năm rồi, nghèo khó nhưng sống sạch. Cháu hỏi gì bác cũng ruột để ngoài da trả lời hết!”

“Bác cho cháu hỏi, bác đã gắn bó với chợ Hoài Nhân bao lâu rồi ạ?” Tiểu Mạn đưa micro về phía mụ Vương, giọng ngọt như mía lùi.

“Ba mươi năm rồi cháu ơi! Từ hồi chợ còn là bãi đất trống, bác đã ngồi đây bán rau. Hồi ấy khổ lắm, mưa dầm nắng dãi, nhưng mà vui. Bà con trong chợ thương nhau như người một nhà.”

“Vậy bác có thể chia sẻ về triết lý kinh doanh của mình không ạ? Làm sao để giữ được khách hàng lâu năm trong một khu chợ bình dân như thế này?”

Mụ Vương hắng giọng, ưỡn ngực, mặt đầy đắc ý: “Cháu ơi, bác bán rau ba mươi năm, chưa bao giờ để ai phải chê trách. Bí quyết của bác là: chữ TÂM. Mình bán rau cho bà con lao động, phải rẻ, phải tươi, phải thật thà. Nhiều khi bác còn cho thêm rau ế, thối dư tiền cho mấy bà cụ già. Bác nghĩ, mình sống ở đời, phải tích đức.”

“Thật tuyệt vời ạ. Bác có thể cho cháu xem một giao dịch thực tế được không? Để khán giả truyền hình thấy được sự hảo tâm của bác.”

Mụ Vương hơi chớp mắt, nhưng rồi nghĩ bụng: phóng viên đây rồi, quay phim đây rồi, đây là lúc phải diễn cho tròn vai. Mụ cười tươi: “Được chứ! Cháu đứng đây xem bác bán hàng nhé.”

Vừa lúc ấy, một bà cụ tóc bạc phơ, lưng còng, tay chống gậy, chậm chạp tiến đến sạp rau. Bà cụ run run chỉ vào bó rau cải thìa: “Cô… cô ơi, cho tôi một bó rau.”

Mụ Vương niềm nở: “Của bà mười đồng ạ. Rau vườn nhà cháu đấy, tươi lắm.”

Bà cụ lần trong túi áo, rút ra một tờ năm mươi đồng nhàu nhĩ, đưa cho mụ Vương. Máy quay của Thẩm Dịch lặng lẽ lia tới, bắt trọn khoảnh khắc ấy.

Mụ Vương cầm tờ năm mươi đồng. Và rồi – ngay trước ống kính máy quay, ngay trước mặt “phóng viên đài truyền hình” – bàn tay mụ theo thói quen đã ăn sâu vào máu, luồn nhanh xuống tạp dề như chớp. Tờ năm mươi đồng không cánh mà bay. Bàn tay kia rút lên hai tờ mười đồng cũ kỹ, nhét vào tay bà cụ.

“Thôi cháu lấy của bà mười đồng thôi, chỗ rau ế này cháu cho bà thêm, bà cầm về ăn. Cháu kính già, không lấy nhiều tiền của bà đâu.”

Bà cụ ngơ ngác nhìn hai tờ mười đồng trên tay, rồi nhìn bó rau, miệng định nói gì đó. Nhưng mụ Vương đã nhanh nhảu khoác tay bà cụ, quay sang ống kính, nụ cười rạng rỡ:

“Đấy cháu thấy không! Bác luôn giúp đỡ người già. Bà cụ này chắc cũng khó khăn, bác chỉ lấy có mười đồng, còn cho thêm cả rau.”

Tiểu Mạn nhìn bà cụ. Bà cụ run run, đôi mắt mờ đục đầy bối rối. Rõ ràng bà biết mình vừa bị rút lõi. Nhưng bà không dám nói. Bà sợ rước họa vào thân. Bà cụ ôm bó rau, lủi thủi bước đi, bóng lưng còng còng khuất dần cuối dãy chợ.

Tiểu Mạn cố kìm sự ghê tởm, vẫn giữ giọng phóng viên chuyên nghiệp: “Cảm ơn bác rất nhiều vì buổi phỏng vấn ạ. Cháu tin rằng khán giả truyền hình sẽ rất sáng mắt trước tấm lòng của bác. Cháu xin phép bác, cháu còn phải đi phỏng vấn thêm vài hộ kinh doanh khác trong chợ.”

“Ừ, cháu đi đi. Nhớ quay nhiều cảnh đẹp của chợ mình nhé. Mà bao giờ thì phát sóng thế cháu?”

“Dạ, tầm tuần sau ạ. Cháu sẽ gửi lịch cụ thể cho bác sau.”

Mụ Vương hớn hở tiễn “đoàn phóng viên”, lòng thầm nghĩ phen này mình lên ti vi, tha hồ mà lên mặt, mấy bài bóc phốt trên mạng sẽ tự động chìm xuống. Mụ đâu biết rằng, toàn bộ buổi phỏng vấn ấy – từ lời tự tôn “chữ TÂM”, đến khoảnh khắc mụ giấu tờ năm mươi đồng vào tạp dề, đến nụ cười đắc chí khi bà cụ lủi thủi bước đi – tất cả đã được ghi lại, sắc nét, đầy đủ, bằng hai góc máy: một từ camera chuyên nghiệp của Thẩm Dịch, một từ chiếc bút ghi hình vẫn âm thầm chạy trong túi áo Tiểu Mạn.

Đêm hôm ấy, trong căn phòng trọ của Thẩm Dịch, hai con người ngồi trước màn hình máy tính, xem lại đoạn video vừa quay. Thẩm Dịch vừa tua chậm cảnh mụ Vương giấu tiền vừa nói, giọng lạnh tanh:

“Một giây ba. Quen tay hơn lần trước. Có lẽ do hám danh được lên ti vi nên bà ta làm nhanh hơn. Nhưng không nhanh bằng tốc độ chụp của ống kính.”

“Giờ thì sao?” Tiểu Mạn hỏi.

“Giờ thì ráp hết lại. Tất cả mười hai video đi chợ của cô. Cuốn sổ tay của chị Tiểu Vân. Đoạn phỏng vấn ‘tự đào hố chôn mình’ này. Cộng thêm hơn ba trăm bình luận của cư dân mạng xác nhận từng là nạn nhân. Chúng ta sẽ tạo thành một gói tài liệu mật hoàn chỉnh.”

“Gửi cho ai?”

“Ba nơi. Một: Tổ dân phố khu 7. Hai: Đội Quản lý thị trường quận Hoài Nhu. Ba…” Thẩm Dịch dừng lại, khóe miệng nhếch lên, “Nhóm cư dân khu phố. Để tất cả mọi người cùng xem. Để không ai còn có thể ngậm miệng được nữa.”

Ngón tay anh lơ lửng trên bàn phím, rồi dứt khoát nhấn “Enter”.

Sáng hôm sau, Lâm Tiểu Mạn dậy thật sớm. Cô không cải trang. Cô mặc bộ quần áo bình thường nhất – chiếc áo len xanh cũ, quần jeans bạc màu, tóc buộc đuôi gà đơn giản. Cô ra chợ Hoài Nhân với tư cách là chính mình: Lâm Tiểu Mạn, kế toán xưởng linh kiện, con gái bà bán bún gạo, đứa con gái từng bị mụ Vương lột hai chục đồng, từng bị Vương Cường vu khống năm trăm đồng, từng suýt mất việc, suýt mất mẹ.

Hôm nay cô không đến để mua rau. Cô đến để xem kịch hay.

Chợ Hoài Nhân sáng hôm ấy như một tổ kiến bị chọc vỡ. Ngay từ cổng chợ, một đám đông vây kín trước bảng thông báo. Trên bảng, ai đó đã dán dày đặc những tờ giấy A4 in màu, bên trong là những hình ảnh chụp từ video: cảnh mụ Vương đang phù phép giấu tiền vào tạp dề, kèm theo những dòng chữ đỏ chói: “Bà Vương Quý Hoa – Người đàn bà ba mươi năm ‘chữ TÂM’” và một đường link dẫn đến video đầy đủ.

Khắp chợ, tiếng người bàn tán xôn xao như ong vỡ tổ. Từng tốp người tụm năm tụm bảy, người cầm điện thoại chiếu video cho nhau xem. Có người há hốc miệng kinh ngạc, có người lắc đầu chép miệng, có người bức xúc chửi thề:

“Trời ơi, tôi bị mụ ta lừa suốt bao năm nay mà không biết! Hèn gì lần nào đi chợ về cũng thấy tiền bốc hơi!”

“Khiếp thật! Mình cứ tưởng bà ta tốt bụng cho thêm rau, hóa ra là trộm cắp trắng trợn!”

“Còn thằng câu trời con trai nữa! Thu tiền bảo kê mỗi tháng! Tôi có bà con bán hàng trong chợ, kể mà uất quá trời!”

Đúng lúc ấy, ba chiếc xe công vụ màu trắng, trên nóc có đèn xanh, từ từ tiến vào cổng chợ. Trên thân xe in dòng chữ: “ĐỘI QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG – QUẬN HOÀI NHU”. Cửa xe bật mở, năm sáu người đàn ông mặc đồng phục xanh bước xuống, dẫn đầu là một cán bộ trung niên mặt vuông chữ điền, nét mặt nghiêm nghị, tay cầm cặp tài liệu.

Họ tiến thẳng về phía sạp mụ Vương.

Mụ Vương lúc này đang đứng sau sạp, mặt cắt không còn giọt máu. Mụ đã thấy những tờ giấy in hình mình trên bảng thông báo. Mụ đã nghe những lời chỉ trích xung quanh. Nhưng mụ vẫn chưa tin vào mắt mình. Ba mươi năm. Ba mươi năm mụ làm cái trò mèo mả gà đồng này, chưa từng có ai dám đứng lên. Sao lần này…

“Bà Vương Quý Hoa?” Vị cán bộ mặt chữ điền dừng lại trước sạp, giọng lạnh lùng. “Tôi là Chu Kiến Quốc, Phó Đội trưởng Đội Quản lý thị trường quận Hoài Nhu. Chúng tôi nhận được đơn tố cáo kèm bằng chứng về hành vi gian lận thương mại, lừa đảo khách hàng của bà. Đề nghị bà phối hợp kiểm tra.”

“Tố… tố cáo? Bằng chứng gì? Các anh đừng có nghe mấy lời dìm hàng trên mạng!” Mụ Vương lắp bắp, mồ hôi túa ra như tắm trên khuôn mặt đỏ gay.

Vị cán bộ không đáp. Ông ta ra hiệu cho hai nhân viên bước tới, khám xét sạp hàng. Một người lật tấm bạt che, phát hiện chiếc cân điện tử giấu bên dưới. Người kia xách mấy bó rau lên, xem xét kỹ lưỡng, rồi bỗng kêu lên: “Đội trưởng! Rau có mùi thuốc bảo quản rất nồng. Cần đem đi xét nghiệm gấp.”

Vị cán bộ quay sang mụ Vương, ánh mắt sắc lẻm: “Bà Vương, cân điện tử của bà có gắn chip ăn gian trọng lượng không? Và số rau này, bà nhập từ đâu? Có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm không?”

Mụ Vương run rẩy, miệng mấp máy nhưng không thốt nên lời.

Đúng lúc ấy, từ phía văn phòng ban quản lý chợ, Vương Cường lao ra, mặt đỏ gay, tóc tai rũ rượi. Hắn hét to: “Mấy người là ai? Ai cho phép xét nét địa bàn của tôi? Tôi là cán bộ quản lý ở đây, tôi chưa nhận được thông báo nào hết!”

Vị cán bộ họ Chu bình thản rút từ trong cặp ra một tờ công văn có mộc đỏ tươi: “Đây là quyết định thanh tra đột xuất do Chủ tịch Ủy ban Nhân dân quận Hoài Nhu ký sáng nay, sau khi nhận được gói bằng chứng về hành vi tác oai tác quái của mẹ con anh. Nhân tiện, anh Vương Cường, chúng tôi cũng nhận được đơn tố cáo anh về tội lợi dụng chức vụ, chèn ép, cưỡng đoạt tài sản của các hộ kinh doanh. Anh hãy về trụ sở làm việc với chúng tôi.”

Vương Cường chết sững. Mặt hắn từ đỏ gay chuyển sang trắng bệch, rồi tái xám như tàu lá chuối khô. Hắn há miệng định nói gì đó, nhưng hai nhân viên quản lý thị trường đã tiến đến, đứng kẹp chặt hai bên.

“Mẹ! Mẹ gọi cho chú Hùng công an phường đi!” Hắn quay sang hét với mẹ.

Nhưng vị cán bộ họ Chu chỉ khẽ nhếch mép: “Anh Cường, chú Hùng mà anh cậy nhờ có phải là Hùng Văn Sinh – Trưởng Công an phường Hoài Nhân không? Sáng nay đồng chí ấy cũng đã bị triệu tập lên quận để giải trình về mối quan hệ mờ ám với anh rồi. Các anh cứ từ từ, hôm nay còn dài lắm.”

Mụ Vương nghe đến đây thì ngã quỵ xuống ghế, hai tay ôm mặt, bờ vai run lên bần bật. Lần đầu tiên trong ba mươi năm, người đàn bà lọc lõi ấy khóc. Không phải khóc vì hối hận. Mà khóc vì kinh hãi. Sợ trắng tay.

Xe công vụ chở Vương Cường rời đi trước, còi hụ inh ỏi. Mụ Vương bị áp giải lên xe thứ hai, chân đi không vững, phải có người sốc nách hai bên. Trước khi lên xe, mụ bỗng ngoái lại, ánh mắt quét qua đám đông đang đứng vây kín – và chạm phải ánh mắt của Lâm Tiểu Mạn.

Cô đứng lặng trong đám đông, tay không cầm gì, mặt không biểu cảm gì. Chỉ đứng đó, nhìn thẳng vào mắt mụ ta.

Mụ Vương nhận ra cô. Lập tức, khuôn mặt mụ méo xệch, đôi mắt trợn ngược đầy căm hận. Mụ há miệng, một tiếng gào xé gió:

“MÀY! CON RANH KIA! CHÍNH MÀY CHƠI KHĂM TAO! TAO MÀ THOÁT ĐƯỢC, TAO SẼ…”

Tiếng gào tuyệt vọng bị cánh cửa xe đóng sập cắt ngang. Xe lăn bánh, đưa mụ ta ra khỏi cái chợ mà mụ đã từng làm mưa làm gió suốt ba thập kỷ.

Đám đông im lặng trong giây lát, rồi bùng nổ trong những tràng pháo tay và tiếng reo hò. Những người từng bị chèn ép ôm chầm lấy nhau, mắt rưng rưng. Triệu Tiểu Vân đứng nép bên sạp đậu phụ, nước mắt lăn dài trên má, miệng lẩm bẩm: “Có thật không? Có thật là họ bị tóm rồi không? Trời ơi… con tôi… tối nay mẹ mua cho con cái áo mới…”

Lâm Tiểu Mạn vẫn đứng đó, giữa tiếng reo hò, giữa những cái vỗ vai chúc mừng của những người không quen biết. Cô không reo hò. Cô không khóc. Cô chỉ đứng im, cảm nhận một thứ cảm xúc kỳ lạ đang dâng lên trong lồng ngực.

Đó không chỉ là niềm vui. Cũng không hẳn là sự hả hê tầm thường. Đó là một cảm giác nhẹ bẫng, như vừa đập nát được tảng đá đè nặng bao lâu nay. Cô ngước mặt lên trời. Nắng sớm xuyên qua những tán lá bàng trước cổng chợ, rơi xuống mặt cô những đốm sáng lấp lánh.

Lần đầu tiên sau rất nhiều ngày, cô cảm thấy mình được thở.

Lâm Tiểu Mạn về đến nhà lúc gần trưa. Nắng đã lên cao, hắt những tia vàng gắt qua khe cửa sắt han gỉ. Cô đẩy cửa bước vào, thấy mẹ đang ngồi trên giường, lưng tựa vào tường, tay run run cầm cốc nước ấm. Thấy con gái, Lâm mẫu ngước lên, đôi mắt mờ đục ánh lên nét lo âu:

“Tiểu Mạn, sáng nay mẹ nghe tiếng còi xe inh ỏi ngoài chợ. Có chuyện gì thế con?”

Tiểu Mạn ngồi xuống mép giường, nắm lấy bàn tay gầy guộc của mẹ. Lần đầu tiên sau bao ngày, cô mỉm cười thật lòng:

“Mẹ ơi, mẹ con bà Vương bị bắt rồi. Đội Quản lý thị trường xuống kiểm tra, phát hiện cân gian, rau bẩn, và cả chuyện thu tiền luật rừng nữa. Người ta gô cổ đi hết rồi mẹ ạ.”

Lâm mẫu há hốc miệng, cốc nước trên tay suýt rơi. Bà nhìn con gái chằm chằm như không tin vào tai mình:

“Thật… thật sao con? Sao lại… ai to gan đứng ra tố cáo họ?”

Tiểu Mạn im lặng một lúc. Cô không thể nói hết sự thật cho mẹ nghe. Bà mà biết chính con gái mình là người châm ngòi, bà sẽ lo đến phát bệnh mất. Cô chỉ khẽ siết tay mẹ, giọng đều đều:

“Người ta bảo có người tố cáo ẩn danh, trưng ra cả bằng chứng video với sổ sách ghi chép. Mẹ đừng lo nữa. Từ giờ ra chợ mình không sợ ai đè đầu cưỡi cổ nữa.”

Lâm mẫu thở ra một hơi dài, đôi mắt rưng rưng. Bà đưa tay lau khóe mi, giọng run run: “Trời có mắt rồi. Trời có mắt rồi con ơi. Bao nhiêu năm nay mẹ cứ sợ… sợ con đụng vào họ rồi chuốc họa vào thân. Giờ họ vào tròng rồi, mẹ mừng… mừng quá…”

Chiều hôm ấy, Lâm Tiểu Mạn ra ngoài mua ít thuốc bổ cho mẹ. Trên đường về, cô gặp bác Lý Đại Gia đang ngồi trước cửa nhà, tay cầm tờ báo địa phương, miệng cười tươi như được mùa:

“Tiểu Mạn! Cháu về đấy à. Lại đây bác bảo này. Cháu xem báo hôm nay chưa? Cả mặt báo đăng vụ chợ Hoài Nhân đây này. Trang nhất luôn! Mụ Vương với thằng quý tử bị khởi tố rồi. Bảo sao sáng nay bác thấy cả chợ nháo nhào hết lên.”

Tiểu Mạn bước lại gần, nhìn tờ báo bác Lý đưa cho. Trên trang nhất, dòng tít lớn in đậm: “VỤ ÁN CHỢ HOÀI NHÂN: MẸ LỪA ĐẢO, CON CƯỠNG ĐOẠT – HAI MƯƠI NĂM ‘LÀM MƯA LÀM GIÓ’ CHẤM DỨT”. Bên dưới là hình ảnh chiếc xe công vụ chở mụ Vương rời chợ, xung quanh là đám đông vây kín.

“Cháu có biết ai đứng sau vụ này không?” Bác Lý hạ giọng, nheo mắt nhìn cô đầy ẩn ý. “Bác nghi lắm. Cái thằng Thẩm Dịch suốt ngày cắm mặt vào máy tính, tự dưng mấy tuần nay cứ ra vào nhà cháu. Rồi mấy tờ thông báo thanh tra dán trước chợ hồi tuần trước nữa. Bác già rồi nhưng mắt bác còn tinh lắm.”

Tiểu Mạn giật mình, mặt thoáng đỏ. Cô chưa kịp nói gì, bác Lý đã cười khà khà, vỗ vai cô:

“Thôi, bác không truy nữa. Làm việc tốt thì không cần khoe. Nhưng nhớ đề phòng đấy. Rắn đã cắn một phát thì sẽ còn quẫy đuôi. Bác ở đây, có gì cứ ới bác.”

“Dạ, cháu cảm ơn bác ạ.”

Cô trả tờ báo lại cho bác Lý, lòng vừa ấm áp vừa thấp thỏm. Lời bác Lý nói không sai. Rắn dù bị tóm rồi, nhưng nanh độc của nó vẫn có thể cắn người từ trong bóng tối.

Đúng như dự cảm, mọi chuyện chưa kết thúc.

Năm ngày sau, Vương Cường được tại ngoại hầu tra. Tin đồn trong chợ lan nhanh như lửa gặp gió: hắn đã nhờ cửa quan trên quận “chạy án”, nộp tiền bảo lãnh, và hiện đang ở nhà riêng, chờ ngày xét xử. Mụ Vương cũng được cho về vì lý do sức khỏe – thực chất là thằng con trời đánh của mụ ta đã lo lót giấy tờ bệnh án giả.

Nghe tin ấy, Lâm Tiểu Mạn cảm thấy một cơn lạnh buốt chạy dọc sống lưng. Cô vội vã gọi cho Thẩm Dịch:

“Anh Thẩm, anh có nghe tin gì chưa? Bọn họ được thả rồi!”

Giọng Thẩm Dịch ở đầu dây bên kia trầm hẳn: “Tôi biết rồi. Tôi đã đánh hơi trước việc này. Vương Cường có chống lưng. Hắn sẽ không khoanh tay chịu trói đâu. Cô phải hết sức cẩn thận. Những ngày tới, cô đừng ra chợ một mình, cũng đừng về nhà quá muộn. Tôi sẽ để mắt đến hắn.”

Nhưng sự cẩn thận của cô không đỡ được cú đánh tiếp theo.

Một buổi sáng, khi Lâm Tiểu Mạn vừa đến xưởng làm việc, cô thấy đồng nghiệp tụm năm tụm bảy trước bảng tin, xì xào bàn tán. Thấy cô bước vào, họ đột ngột im bặt, ánh mắt đổ dồn về phía cô đầy soi mói. Chị Trương – kế toán trưởng – bước ra, mặt lạnh như tiền:

“Lâm Tiểu Mạn, cô vào phòng tôi gấp.”

Trong phòng, chị Trương đập xuống bàn một xấp giấy: “Cô giải thích thế nào đây? Sáng nay công ty nhận được cái này.”

Tiểu Mạn cầm lên xem. Đó là một tờ rơi in màu, trên đó in hình cô và mẹ đang ngồi trước cửa nhà, kèm theo dòng chữ lớn: “CẢNH BÁO: BÚN GẠO NHÀ LÂM THỊ – CHỨA CHẤT TẠO DẺO CÔNG NGHIỆP!” Bên dưới là một loạt “kết quả xét nghiệm” với những chỉ số vượt ngưỡng, có cả chữ ký và con dấu của một trung tâm kiểm nghiệm thực phẩm.

“Cô biết đây là tội gì không?” Chị Trương gằn giọng. “Công ty chúng tôi không thể chứa chấp một nhân viên có gia đình làm ăn thất đức như thế này. Cô liệu mà giải quyết đi. Nếu không, chuẩn bị tinh thần cuốn gói cuối tháng này.”

Tiểu Mạn chết lặng. Cô cầm tờ rơi, bàn tay run bần bật. Mẹ cô bán bún gạo suốt hai mươi năm, chưa từng chạm đến một giọt hóa chất nào. Bột bà nhào là bột gạo nguyên chất, mua từ nhà máy xay lúa trong vùng. Bún bà tráng là bún tươi, không chất bảo quản, để qua ngày là chua, là hỏng. Vậy mà giờ đây, chỉ bằng một tờ giấy in láo, bao năm uy tín của mẹ cô bị hắt bát nước bẩn.

Cô vội vã xin nghỉ, phóng xe về nhà. Vừa đến đầu hẻm, cô đã thấy một đám đông vây kín trước cửa nhà mình. Tiếng người gào thét om sòm:

“Bà Lâm đâu! Ra đây! Bà bán bún tẩm độc cho dân cả xóm ăn à? Con tôi ăn bún nhà bà suốt mấy tháng nay, giờ nó đau bụng liên tục. Bà có đền không?”

“Đúng đấy! Nhà này trông giả nhân giả nghĩa mà ác thế! Phải báo công an tóm đi!”

“Mẹ con nhà này chắc cá mè một lứa với nhau. Con bé Tiểu Mạn hôm trước còn bị bóc phốt ăn trộm tiền nữa mà!”

Lâm mẫu đứng co ro trước cửa, hai tay chắp lại run rẩy, miệng không ngừng phân trần: “Các bác, các cô ơi… tôi bán bún hai mươi năm nay, chưa từng bỏ thứ gì độc hại vào. Các người ăn bún tôi, có ai bị làm sao đâu. Chắc có ai đâm thọc tôi…”

“Đâm thọc cái gì! Có cả giấy kiểm nghiệm chình ình đây này!” Một người đàn ông lực lưỡng giơ cao tờ rơi, miệng quát tháo. “Bà ói tiền ra đền cho tôi đi! Không tôi đập nát cái nhà này!”

Đúng lúc ấy, Tiểu Mạn lao vào, đứng chắn trước mặt mẹ. Cô dang hai tay, giọng run nhưng cố gắng dõng dạc:

“Các bác các cô bình tĩnh! Mẹ cháu không làm gì sai hết! Tờ giấy này là giả! Cháu xin mọi người cho cháu thời gian, cháu sẽ làm cho ra nhẽ!”

“Mày thì biết cái chó gì! Tránh ra!” Người đàn ông lực lưỡng xô mạnh cô một cái. Tiểu Mạn loạng choạng, đầu đập vào cánh cửa sắt kêu “cốp” một tiếng. Lâm mẫu hốt hoảng ôm lấy con gái, nước mắt chảy ròng:

“Đừng đánh con tôi! Tôi xin các người, đừng đánh con tôi…”

May mắn thay, bác Lý Đại Gia từ nhà bên chạy sang, tay cầm một cây gậy tre. Giọng bác vang lên sang sảng như tiếng trống trận:

“Đứa nào dám động tay động chân trước nhà tao? Tao là bộ đội về hưu, chưa từng thấy cái kiểu hùa nhau cắn càn đàn bà con gái bao giờ! Có giấy kiểm nghiệm thì đưa tao xem! Tao đi với chúng mày lên tận trung tâm kiểm nghiệm đối chứng. Còn nếu chúng mày chỉ nghe lời xúi giục của thằng chó nào, thì cút hết về cho tao!”

Đám đông chùn lại. Người đàn ông lực lưỡng lẩm bẩm gì đó, nhưng trước vẻ uy nghiêm của người lính già, hắn không dám làm tới nữa. Mọi người lục tục giải tán, để lại trước cửa nhà hai mẹ con Lâm Tiểu Mạn một mớ hỗn độn những tờ rơi bị vò nát và những ánh mắt nghi ngờ chưa dứt.

Lâm mẫu ôm con gái, khóc nức nở: “Con ơi… mẹ xin lỗi… mẹ không làm gì sai hết… sao họ lại ép người quá đáng như thế này…”

Tiểu Mạn ôm chặt mẹ, nước mắt cũng trào ra. Nhưng lần này, nước mắt cô không phải vì uất ức hay sợ hãi. Mà vì căm hận. Cô biết ai đứng sau chuyện này. Cô biết rất rõ.

Vương Cường.

Hắn không chường mặt ra. Hắn dùng chính mẹ cô làm bia đỡ đạn, dùng dư luận làm vũ khí, dùng danh dự làm mục tiêu. Cú đánh này thâm độc hơn tất cả những gì hắn từng làm. Nó không nhắm vào tiền bạc, mà nhắm vào gót chân Achilles của cô: mẹ cô.

Đêm ấy, sau khi dỗ mẹ ngủ, Tiểu Mạn ngồi một mình trong bếp, ánh đèn vàng hiu hắt soi xuống nền xi măng lạnh ngắt. Cô mở điện thoại, gửi cho Thẩm Dịch một tin nhắn:

“Em muốn gặp anh. Có chuyện quan trọng.”

Nửa giờ sau, Thẩm Dịch có mặt. Anh lặng lẽ bước vào, đặt lên bàn một tập tài liệu mỏng. Khuôn mặt anh trầm tĩnh, nhưng trong mắt ánh lên một tia lạnh lẽo.

“Tôi đã mò ra rồi.” Anh nói, giọng đều đều. “Người ký giấy kiểm nghiệm đểu là một nhân viên ở Trung tâm Kiểm nghiệm Thực phẩm thành phố. Người đó tên Trịnh Mỹ Lan, năm mươi ba tuổi. Và cô thử đoán xem bà ta là ai?”

Tiểu Mạn lắc đầu.

“Bà ta là mẹ vợ của Vương Cường.”

Tiểu Mạn sững người. Một lát sau, cô bật ra một tiếng cười khẩy. Thì ra là thế. Một ổ chuột, từ mẹ đẻ đến mẹ vợ, từ chợ búa đến cơ quan nhà nước. Tất cả cùng bao che cho nhau, cùng vẽ đường cho hươu chạy. Và cô – một con kiến – đã dám chọc vào ổ kiến lửa ấy.

“Giờ em phải làm sao?” Cô hỏi, giọng bình thản đến ngạc nhiên.

Thẩm Dịch nhìn cô, ánh mắt như muốn dò xét xem cô còn đủ độ lỳ hay không. Thấy trong mắt cô chỉ còn sự lạnh lùng và quyết tâm, anh khẽ gật đầu:

“Lần này chúng đã tự vác đá ghè chân mình. Bà Trịnh Mỹ Lan là cán bộ nhà nước, đã nhúng chàm làm giả giấy tờ, chống lưng cho con rể chơi bẩn người vô tội. Tội này còn nặng hơn tội của Vương Cường. Chỉ cần một cú bồi, cả đường dây sẽ đứt hết.”

“Một cú bồi thế nào?”

“Chúng ta không tự đi tố cáo. Chúng ta sẽ để chính mụ ta tố cáo thằng con rể quý hóa.”

Kế hoạch của Thẩm Dịch điên rồ đến mức khi nghe xong, Lâm Tiểu Mạn phải ngồi chết trân mất mấy phút mới thấm hết.

“Em sẽ tung hỏa mù.” Anh giải thích. “Rằng em đang giữ một mẫu bún gạo của mẹ em từ ba năm trước, đã đem đến một viện kiểm nghiệm tư nhân để phân tích. Kết quả sắp có, và em sẽ gửi thẳng lên Sở Y tế thành phố để lật tẩy vụ việc. Đây chỉ là tin vịt để giăng bẫy. Nhưng Vương Cường và mẹ vợ hắn sẽ đứng ngồi không yên. Chúng sẽ lồng lộn cướp hoặc phi tang mẫu bún ấy trước khi kết quả được công bố.”

“Nhưng… em có mẫu bún nào đâu?”

“Có chứ. Tôi đã bảo chị Tiểu Vân giữ lại một ít bún mẹ cô bán hôm trước – loại bún để qua đêm đã chua và hỏng tự nhiên. Chúng ta sẽ phù phép nó thật cẩn thận, ghi nhãn ‘Mẫu xét nghiệm – Vật chứng’, rồi cố tình để rò rỉ thông tin rằng nó đang được cất giữ ở nhà. Vương Cường sẽ cắn câu cho người đến lấy. Và chúng ta sẽ tóm gọn toàn bộ.”

“Bằng cách nào?”

“Camera an ninh nhà bác Lý.” Thẩm Dịch mỉm cười. “Tuần trước tôi đã độ lại cho bác ấy một hệ thống camera mới, có kết nối đám mây, góc quay vừa đủ tóm sống toàn bộ khoảng sân trước nhà cô và nhà bác ấy. Chỉ cần có người lẻn vào, chúng ta sẽ có phim hay.”

Kế hoạch được bấm nút ngay trong đêm. Tiểu Mạn gọi điện cho chị Tiểu Vân, nhờ chị ấy đưa mẫu bún cũ. Chị ta ban đầu xanh mặt, nhưng khi nghe Tiểu Mạn nói đây là cách duy nhất để nhổ tận gốc Vương Cường, chị đã gật đầu. Mẫu bún được đặt trong một hộp nhựa trong suốt, dán nhãn đỏ ghi “VẬT CHỨNG – KHÔNG ĐƯỢC MỞ” trông rất chuyên nghiệp, rồi được cất trong ngăn kéo bàn bếp nhà Lâm Tiểu Mạn.

Sáng hôm sau, Tiểu Mạn cố ý hô hoán với bác Lý thật to trước cửa nhà:

“Bác Lý ơi, cháu vừa gửi mẫu bún của mẹ cháu đi xét nghiệm rồi ạ. Họ bảo ba ngày nữa có kết quả. Cháu mà làm sáng tỏ được cho mẹ, cháu sẽ gửi đơn kiện đứt cổ kẻ đã gièm pha, bắt hắn nôn ra bồi thường gấp mười lần.”

Bác Lý hiểu ý, cũng lớn giọng đáp lại: “Ừ, chuẩn đấy cháu! Bác ủng hộ! Để xem thằng chó nào dám đụng lông rụng cánh mẹ con cháu nữa!”

Lời nói ấy như mọc cánh, bay khắp con hẻm chỉ trong vài giờ đồng hồ.

Hai đêm sau, lúc hai giờ sáng, khi cả khu phố chìm trong giấc ngủ say, một bóng đen lẻn vào hẻm số 3. Hắn mặc đồ tối màu, đầu đội mũ lưỡi trai sụp xuống mặt, tay đeo găng. Hắn nhẹ nhàng cạy cửa sắt nhà Lâm Tiểu Mạn – một tiếng “cạch” khô khốc vang lên trong đêm, rồi cửa bật mở. Hắn luồn vào trong, lần mò đến bàn bếp, mở ngăn kéo, lấy hộp nhựa đựng mẫu bún, rồi nhanh chóng chuồn êm.

Toàn bộ quá trình diễn ra chưa đầy ba phút.

Nhưng camera của bác Lý đã chộp lại tất cả. Từ lúc hắn lẻn vào đầu hẻm, lúc hắn cạy cửa, lúc hắn lục ngăn kéo, cho đến lúc hắn ôm hộp bún cao chạy xa bay. Rõ nét đến từng sợi tóc, từng cử động.

Sáng hôm sau, đoạn video được Thẩm Dịch cắt ghép, thêm dòng thời gian và caption đỏ: “KẺ THÓ VẬT CHỨNG LÀ AI? ĐỨA NÀO BƠM VÁ HẮN ĐẾN? TẠI SAO PHẢI CHÔM MẪU BÚN NẾU BÚN KHÔNG CÓ ĐỘC?” rồi đăng lên tất cả các nhóm cư dân.

Dư luận lập tức sôi sục.

Những người hôm trước còn đến nhà chửi đổng mẹ con Lâm Tiểu Mạn, giờ bắt đầu quay xe đánh lái. Họ xem video, rồi tự đặt câu hỏi: Nếu bún của bà Lâm thực sự tẩm độc, sao lại có kẻ lén lút lẻn vào nhà trộm mẫu xét nghiệm? Chẳng phải điều đó chứng tỏ có kẻ đang muốn bịt đầu mối sao?

“Tôi đã bảo mà! Nhà bà Lâm hiền lành, bán bún bao năm nay có ai bị làm sao đâu. Rõ ràng có kẻ muốn đổ vỏ cho họ!”

“Cái thằng trong video trông quen quen… Hình như là tay sai của Vương Cường thì phải?”

“Đúng rồi! Tôi nhận ra rồi! Tên này hay bám đuôi Vương Cường, tóc nhuộm vàng, đeo xích bạc! Chính là thằng hôm trước đến nhà bà Lâm đòi tiền!”

Cán cân dư luận đảo chiều chỉ trong một buổi sáng. Những người từng nhục mạ mẹ cô, giờ xúm lại trước cửa nhà cô, miệng xuýt xoa thương vay khóc mướn:

“Tội nghiệp bà Lâm quá! Bị người ta chơi bẩn mà không biết kêu ai!”

“Con bé Tiểu Mạn giỏi thật, dám bật lại cả bọn có ô dù!”

Tiểu Mạn đứng trong nhà, qua khe cửa sổ nhìn ra ngoài. Cô không bước ra. Cô thừa hiểu thói đời. Cô không muốn nhận sự thương hại giả tạo của bất kỳ ai. Bởi cô biết, chính những người đang xuýt xoa kia, hôm qua còn hùng hổ đòi san bằng nhà cô. Lòng người là thế. Gió chiều nào che chiều ấy. Chỉ có sự thật là không đổi.

Và cô sắp cho họ thấy toàn bộ sự thật.

Trong lúc dư luận đang sôi sục vì đoạn video trộm mẫu bún, Lâm Tiểu Mạn lặng lẽ thực hiện bước tiếp theo của kế hoạch. Cô ngồi xuống bàn, trải một tờ giấy trắng ra, cầm bút viết một bức thư. Chữ cô viết nắn nót, từng câu từng chữ đều sắc lẹm như dao:

“Kính gửi bà Trịnh Mỹ Lan, nhân viên Trung tâm Kiểm nghiệm Thực phẩm thành phố Hoài Dương.

Cháu là một người dân bình thường, xin được giấu tên. Cháu viết thư này để báo cho bà một tin quan trọng.

Con rể bà – Vương Cường – đã chiếm đoạt con dấu và chữ ký của bà để ngụy tạo giấy kiểm nghiệm thực phẩm, hãm hại một hộ kinh doanh bún gạo lâu năm ở khu 7, phường Hoài Nhân. Hành vi này đã bị camera ghi lại và đang lan truyền trên mạng xã hội. Hiện tại, Sở Y tế thành phố đang vào cuộc điều tra.

Cháu biết bà có thể không hay biết gì về việc này. Nhưng nếu bà không sớm có động thái làm rõ, bà sẽ bị dính vòng lao lý vì tội giả mạo tài liệu công vụ. Bà đã làm việc trong ngành kiểm nghiệm hai mươi năm, cháu tin bà không muốn sự nghiệp của mình bị hủy hoại chỉ vì một đứa con rể đốn mạt.

Bà có hai lựa chọn: Hoặc là tiếp tục im lặng để Vương Cường kéo bà chết chùm. Hoặc là đứng ra tố cáo hắn, rửa sạch tội danh cho chính mình, và cứu lấy danh dự của một cán bộ kiểm nghiệm.

Cái kim trong bọc sắp lòi ra rồi. Cháu mong bà sớm tỉnh ngộ.”

Tiểu Mạn gấp lá thư lại, bỏ vào phong bì trắng, không đề tên người gửi. Cô mang ra bưu điện trung tâm thành phố, gửi chuyển phát nhanh đến địa chỉ Trung tâm Kiểm nghiệm Thực phẩm – nơi bà Trịnh Mỹ Lan làm việc.

Ba ngày sau, một sự kiện chấn động xảy ra.

Bà Trịnh Mỹ Lan – người mẹ chồng quyền uy của Vương Cường – đã chủ động đến Công an thành phố Hoài Dương tự thú. Bà ta khai nhận toàn bộ: Chính Vương Cường đã ép bà làm giả giấy kiểm nghiệm. Hắn đe dọa nếu bà không làm, hắn sẽ phanh phui tin bà nhận hối lộ để tẩy trắng kết quả kiểm nghiệm bẩn cho một doanh nghiệp thực phẩm khác. Bà ta sợ thân bại danh liệt, nên đã nhắm mắt làm liều. Nhưng khi biết tin Sở Y tế sắp vào cuộc, bà ta hoảng sợ, quyết định bán đứng con rể để tự cứu mình.

Lời khai của bà Trịnh Mỹ Lan như một quả bom nổ giữa thành phố. Ngay trong ngày, Vương Cường bị tra còng số tám ngay tại nhà riêng. Lần này, không ai có thể “chống lưng” cho hắn nữa. Tội danh của hắn giờ không chỉ là cưỡng đoạt tài sản, mà còn thêm tội vu khống, làm giả tài liệu công vụ, và cưỡng ép người khác phạm tội.

Cùng lúc đó, Sở Y tế thành phố công bố kết quả kiểm nghiệm chính thức: Bún gạo của Lâm mẫu hoàn toàn không chứa chất tạo dẻo hay bất kỳ hóa chất độc hại nào. Ngược lại, kết quả kiểm tra mẫu rau thu giữ tại sạp mụ Vương lại cho thấy dư lượng thuốc trừ sâu vượt ngưỡng cho phép gấp hai mươi lần, cùng với chất bảo quản cấm sử dụng trong thực phẩm tươi sống.

Trời trong. Sét đánh. Lần này là quả báo nhãn tiền.

Phiên tòa xét xử mẹ con mụ Vương và Vương Cường diễn ra vào một buổi sáng mùa đông lạnh giá. Tòa án Nhân dân quận Hoài Nhu chật kín người. Không chỉ có người dân khu phố, mà còn có rất nhiều tiểu thương trong chợ Hoài Nhân – những người từng là nạn nhân của mẹ con họ suốt bao năm qua.

Lâm Tiểu Mạn ngồi ở hàng ghế dành cho người bị hại. Bên cạnh cô là mẹ – Lâm mẫu, hôm nay mặc bộ áo dài tay sạch sẽ nhất, mái tóc bạc chải gọn gàng. Bên kia là Triệu Tiểu Vân, tay vẫn run run nhưng ánh mắt đã không còn cúi gằm xuống đất nữa. Phía sau họ là bác Lý Đại Gia, Thẩm Dịch, và hàng chục khuôn mặt quen thuộc khác.

Mụ Vương Quý Hoa bị dẫn vào phòng xử án trước. Mụ ta tàn tạ hẳn đi, mái tóc bạc trắng quá nửa, khuôn mặt hốc hác không còn vẻ nanh nọc ngày nào. Mụ ta cúi gằm mặt, không dám nhìn ai. Khi đi ngang qua hàng ghế của Lâm Tiểu Mạn, mụ ta thoáng ngước lên, ánh mắt chạm phải ánh mắt cô – rồi vội vã cụp xuống như bị lửa đốt.

Vương Cường bị dẫn vào sau, hai tay bị còng, mặt xám ngoét như tàu lá héo. Hắn không còn vẻ hống hách của một cán bộ quản lý chợ ngày nào nữa. Hắn bước đi lảo đảo, mắt nhìn vô định vào khoảng không.

Phiên tòa diễn ra suốt ba tiếng đồng hồ. Từng bằng chứng được đưa ra: Mười hai đoạn video quay cảnh mụ Vương lừa đảo khách hàng. Cuốn sổ tay của chị Triệu Tiểu Vân ghi chép các khoản tiền luật rừng. Đoạn phỏng vấn mụ Vương “tự đào hố chôn mình” ngay trước máy quay. Lời khai của bà Trịnh Mỹ Lan. Kết quả kiểm nghiệm rau bẩn của Sở Y tế.

Khi chủ tọa phiên tòa hỏi mụ Vương có gì để nói không, mụ ta chỉ lắc đầu, miệng lẩm bẩm: “Tôi… tôi trót dại… tôi chỉ muốn kiếm chác thêm chút tiền… tôi già rồi…”

Đến lượt Vương Cường, hắn cúi gằm mặt, giọng khàn đặc: “Bị cáo… xin nhận tội. Bị cáo xin tòa giơ cao đánh khẽ.”

Nhưng không có sự khoan hồng nào cho những kẻ đã hút máu người khác suốt bao năm qua.

Tòa tuyên án: Vương Quý Hoa – ba năm tù giam vì tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và kinh doanh thực phẩm không an toàn. Vương Cường – năm năm tù giam vì tội cưỡng đoạt tài sản, lợi dụng chức vụ quyền hạn, vu khống và làm giả tài liệu công vụ. Tổng tài sản bồi thường cho các nạn nhân lên đến gần hai trăm nghìn nhân dân tệ, được trích từ tài khoản bị phong tỏa của hai mẹ con mụ.

Khi tiếng búa của chủ tọa gõ xuống bàn, vang lên một tiếng “cốp” khô khốc, cả phòng xử án như vỡ òa. Những người bị hại ôm lấy nhau mà khóc. Triệu Tiểu Vân nức nở trên vai Lâm Tiểu Mạn, miệng lắp bắp: “Trời có mắt… quả báo đến rồi… chị ơi… em không phải sợ nữa rồi…”

Lâm mẫu nắm chặt tay con gái, nước mắt chảy dài trên khuôn mặt nhăn nheo. Bà thì thầm: “Con ơi, mẹ cảm ơn con. Mẹ biết con đã làm rất nhiều điều cho mẹ. Mẹ xin lỗi vì đã bắt con ngậm bồ hòn làm ngọt. Giá mà mẹ dạy con đáp trả sớm hơn…”

Tiểu Mạn ôm mẹ, không nói gì. Cô chỉ siết chặt vòng tay, cảm nhận hơi ấm từ thân thể gầy guộc của bà. Bao nhiêu uất hận, bao nhiêu tủi nhục, bao nhiêu đêm dài không ngủ, tất cả giờ tan biến như sương mù gặp nắng.

Một tháng sau phiên tòa, Lâm Tiểu Mạn nhận được khoản tiền bồi thường từ tòa án: ba mươi lăm nghìn nhân dân tệ. Đó là số tiền lớn nhất cô từng có trong đời. Cô có thể dùng nó để trả viện phí cho mẹ, mua thuốc bổ, sửa lại căn nhà dột nát. Nhưng cô đã nghĩ đến một điều khác.

Chiều hôm ấy, cô mời Thẩm Dịch, bác Lý Đại Gia, chị Triệu Tiểu Vân, và một số hộ kinh doanh lương thiện khác trong chợ đến nhà họp. Trên bàn bày một ấm trà nóng và một tập giấy trắng.

“Thưa các bác, các anh chị.” Tiểu Mạn đứng lên, giọng chậm rãi nhưng đanh thép. “Cháu có một đề nghị. Sạp rau của mụ Vương bây giờ bị tịch thu rồi, bỏ trống. Cháu muốn dùng số tiền bồi thường này, cùng với sự góp sức của mọi người, để lập một sạp hàng mới ngay tại vị trí ấy. Gian hàng sẽ bán rau sạch, giá minh bạch, cân đúng đong đủ. Mẹ cháu sẽ ngồi cầm trịch thu ngân, chị Tiểu Vân sẽ cung cấp đậu phụ, các bác khác mỗi người góp một ít mặt hàng. Mình sẽ đặt tên là ‘Gian hàng Hoài Nhân Chính Trực’. Mình sẽ biến cái sạp từng là nỗi ám ảnh của bao người, thành một nơi mà ai cũng có thể tin tưởng.”

Mọi người im lặng trong giây lát. Rồi bác Lý đập bàn một cái, cười ha hả: “Hay! Hay lắm! Bác duyệt! Bác sẽ góp ít tiền hưu còm, không nhiều nhưng có tinh thần!”

Chị Tiểu Vân mắt rưng rưng, nắm lấy tay Tiểu Mạn: “Chị… chị cũng góp. Đậu phụ nhà chị tuy không ngon nhất, nhưng sạch, không ngậm hóa chất. Chị sẽ bán chung với em.”

Thẩm Dịch chỉ mỉm cười, đẩy gọng kính lên: “Tôi không rành bán hàng, nhưng tôi sẽ làm cho gian hàng một trang web nhỏ, để bà con đặt hàng online. Coi như phần của tôi.”

Ngày khai trương, Gian hàng Hoài Nhân Chính Trực đỏ rực cờ hoa. Trên cao, một tấm bảng gỗ sơn đỏ thắm, dòng chữ vàng chạm nổi: “MƯỜI ĐỒNG LÀ MƯỜI ĐỒNG – NĂM MƯƠI ĐỒNG THỐI ĐỦ BỐN MƯƠI ĐỒNG – KHÔNG THÊM MỘT XU, KHÔNG BỚT MỘT HÀO”.

Lâm mẫu ngồi sau quầy thu ngân, tóc bạc cài gọn, áo mới tinh tươm. Bà run run cầm những tờ tiền lẻ, thối lại cho khách, miệng cười móm mém: “Của bác ba mươi đồng ạ. Bác đưa năm mươi, cháu thối lại hai mươi. Bác cầm lấy ạ.”

Người khách – một bà cụ tóc bạc phơ, chính là bà cụ từng bị mụ Vương lừa trong đoạn video hôm nào – cầm tiền thối, run run nói: “Cảm ơn cháu. Cảm ơn cháu nhiều lắm. Cháu à, cháu có biết không, lần đầu tiên trong mấy chục năm đi chợ này, bà được thối đủ tiền.”

Lâm Tiểu Mạn đứng phía sau, nghe câu nói ấy mà lòng dâng lên một cảm xúc khó tả. Không phải là niềm vui chiến thắng. Cũng không phải là sự hả hê tầm thường trước kẻ thù đã thân bại danh liệt. Mà là một sự bình yên sâu thẳm. Như dòng sông sau cơn lũ, cuồn cuộn phù sa, rồi lại lặng lẽ trôi.

Buổi chiều hôm ấy, khi gian hàng vãn khách, có một sự kiện đặc biệt xảy ra. Xe bít bùng chở Vương Cường và mụ Vương Quý Hoa trên đường về trại giam, vô tình chạy ngang qua chợ Hoài Nhân. Có lẽ tài xế cố ý đi đường này, hoặc có lẽ chỉ là tình cờ. Xe tù chạy chậm lại vì đám đông đang qua đường.

Qua ô cửa sổ nhỏ xíu có chấn song sắt, Vương Cường nhìn ra. Ánh mắt hắn quét qua khung cảnh chợ Hoài Nhân nhộn nhịp, rồi dừng lại ở một gian hàng đỏ rực cờ hoa, nơi có tấm bảng gỗ sơn vàng chói. Hắn thấy Lâm Tiểu Mạn đứng đó, đang cười nói với một bà cụ già.

Đúng lúc ấy, Tiểu Mạn ngước lên. Ánh mắt cô chạm phải ánh mắt hắn qua khung cửa sổ xe tù.

Thời gian như ngưng đọng trong một giây.

Vương Cường nhìn cô. Cô nhìn hắn. Không ai nói gì. Không ai gào thét, không ai chửi rủa. Chỉ có im lặng. Một sự im lặng nặng nề, đè lên vai hai con người từng là kẻ thù không đội trời chung.

Rồi Tiểu Mạn làm một điều mà chính cô cũng không ngờ tới: Cô khẽ gật đầu. Một cái gật đầu nhẹ như gió thoảng. Không phải là sự tha thứ. Cũng không phải là lời chào. Đó là cái gật đầu của một người đã từng bị chà đạp, đã từng lật ngược thế cờ, và giờ đây không còn cần phải nhún nhường trước bất kỳ ai nữa. Đó là cái gật đầu khép lại một chương đen tối, và mở ra một chương mới.

Vương Cường cụp mắt xuống. Hắn không gật đầu đáp lại. Nhưng trong khoảnh khắc, người ta thấy bờ vai hắn run lên. Không biết là vì căm hận, vì tủi nhục, hay vì lần đầu tiên trong đời, hắn nhận ra mình đã thua – thua một cách tâm phục khẩu phục và ê chề nhất.

Xe tù lăn bánh. Biến mất sau khúc cua.

Tiểu Mạn quay đi, tiếp tục công việc của mình. Cô không kể cho ai nghe chuyện vừa rồi. Nó chỉ là một khoảnh khắc nhỏ xíu trong hàng ngàn khoảnh khắc của cuộc đời. Nhưng với cô, khoảnh khắc ấy là lời đáp trả cuối cùng. Không cần lời nói. Không cần vũ lực. Chỉ cần đứng thẳng lưng, giữa ánh mặt trời.

Mùa xuân năm sau, Gian hàng Hoài Nhân Chính Trực đã trở thành một địa chỉ quen thuộc không chỉ của người dân khu phố, mà còn của những người từ các khu lân cận tìm đến. Tiếng lành đồn xa, người ta kéo nhau về đây mua hàng, không chỉ vì rau sạch giá tốt, mà còn vì một lẽ khác: họ muốn ủng hộ những con người dám đứng lên chống lại bất công.

Lâm mẫu giờ đã khỏe hơn nhiều. Những buổi chạy thận giãn ra, sắc mặt bà hồng hào trở lại. Bà ngồi thu ngân mỗi sáng, chiều về nghỉ ngơi, tối lại nhào bột tráng bún – nhưng giờ bà làm vì vui, vì thương những khách quen, chứ không còn phải gồng mình kiếm từng đồng tiền thuốc nữa.

Lâm Tiểu Mạn vẫn làm kế toán ở xưởng linh kiện. Chị Trương – người từng định tống cổ cô – giờ gặp cô lại đổi thái độ xun xoe khác hẳn. Có lần chị ta còn ghé gian hàng mua rau, xách về cả một túi to, miệng xuýt xoa thảo mai: “Rau ở đây tươi thật, giá lại rẻ. Tiểu Mạn à, lúc trước chị trót lỡ lời, em giơ cao đánh khẽ cho chị nhé.”

Tiểu Mạn chỉ cười nhạt: “Dạ không sao đâu chị. Gió bay rồi ạ.”

Triệu Tiểu Vân giờ đã là “chủ sạp đậu phụ chính hãng” của gian hàng. Chị ta không còn run rẩy mỗi khi có người lạ đến hỏi nữa. Thậm chí, chị còn học được cách cười nói vui vẻ với khách hàng, thi thoảng lại pha trò khiến mọi người cười ồ.

Bác Lý Đại Gia thì ngày nào cũng ghé gian hàng, không mua gì nhiều, chỉ ngồi uống trà, tám chuyện với khách qua đường. Bác bảo: “Ngồi đây vui hơn ở nhà. Hồi trước ra chợ chỉ thấy chướng mắt vì mụ Vương với thằng Cường. Giờ ra chợ thấy toàn người tử tế, bác sống lâu thêm được vài tuổi.”

Còn Thẩm Dịch? Anh vẫn ở trong căn phòng trọ nhỏ cạnh nhà bác Lý, vẫn cắm mặt vào máy tính với những dự án kỹ thuật. Nhưng giờ anh không còn là “người lạ” nữa. Anh đã trở thành một phần của khu phố, của gian hàng, và – dù không ai nói ra – một phần trong cuộc sống của Lâm Tiểu Mạn.

Một buổi chiều cuối xuân, khi nắng vàng như mật ong rải khắp con hẻm nhỏ, Thẩm Dịch cầm máy ảnh ra chợ. Anh đứng từ xa, ngắm nhìn Gian hàng Hoài Nhân Chính Trực đang tấp nập người mua kẻ bán. Lâm Tiểu Mạn đang cúi xuống chọn rau cho một bà cụ, tóc cô xõa ngang vai, ánh nắng hắt lên khuôn mặt thanh tú một vầng sáng dịu dàng.

Anh giơ máy ảnh lên, bấm nút.

“Tách.”

Tiểu Mạn nghe tiếng, ngước lên. Thấy Thẩm Dịch, cô mỉm cười: “Anh lại chụp trộm em đấy à?”

“Lần này thì không.” Anh hạ máy ảnh xuống, mỉm cười đáp. “Lần này tôi chụp được cảnh đẹp nhất rồi.”

“Cảnh gì thế ạ?”

“Không phải cảnh vả mặt.” Anh nói, giọng chậm rãi. “Mà là ánh sáng rạng rỡ sau giông bão.”

Tiểu Mạn im lặng một lúc, rồi bật cười. Nụ cười trong veo như nắng sớm, như gió xuân, như dòng sông sau mùa lũ đã lắng phù sa.

“Anh nói triết lý quá. Em chỉ là người bán rau thôi.”

“Ừ. Một người bán rau đặc biệt.”

Họ cùng nhìn về phía gian hàng. Tấm bảng gỗ sơn đỏ vẫn sáng bừng dưới nắng, dòng chữ vàng nổi bật giữa phố chợ ồn ào: “MƯỜI ĐỒNG LÀ MƯỜI ĐỒNG”.

Chỉ một câu đơn giản thôi. Nhưng với những người từng bị lừa gạt, từng bị chà đạp, từng phải cúi đầu nhịn nhục – câu nói ấy là một lời tuyên ngôn. Một lời nhắc nhở rằng công bằng, dù có bị vùi dập đến đâu, rồi cũng sẽ có ngày đứng dậy.

Và người đứng dậy ấy, có thể là bất kỳ ai. Một cô kế toán nghèo. Một bà già bán bún. Một chị bán đậu phụ nhút nhát. Một ông lão bộ đội về hưu. Một kỹ sư mạng thích quay vlog.

Tất cả bọn họ, khi cùng đứng lên, sẽ tạo thành một sức mạnh dời non lấp biển.