Phần 1
Người hàng xóm ngày nào cũng mang túi rác ướt sũng của nhà họ sang đặt ké trước cửa nhà tôi, lý do là: "Gió lùa vào nhà cô hôi, để trước cửa nhà cháu cho thoáng."
Tôi còn nhớ rõ buổi sáng hôm ấy. Đồng hồ báo thức vừa đổ chuông lúc 6 giờ 30 phút, tôi nhọc nhằn dụi mắt bước ra khỏi chiếc giường đơn kê sát tường, chân trần chạm xuống nền gạch men giá buốt của căn hộ thuê rộng chưa đầy 30 mét vuông. Tiếng rao "Bánh bao nóng đây" từ đầu ngõ vọng lên qua khung cửa sổ khép hờ, hòa cùng mùi dầu mỡ chiên rán quen thuộc của khu dân cư cũ mang tên Tiểu Khê Lộ, quận Hưng Ninh, thành phố Nam Ninh.
Tôi mở cửa.
Thứ mùi chua loét, lợm giọng ập thẳng vào mặt, khiến dạ dày còn đang trống rỗng bỗng co thắt dữ dội. Ngay trước thảm chùi chân màu nâu đã bạc màu của tôi là một túi nilon đen căng phồng, miệng túi buộc hờ hững bằng sợi dây thun đỏ đã ngả màu. Thứ chất lỏng màu nâu đục, pha lẫn chút vàng khè của dầu mỡ thừa, đang rỉ ra từ khe hở của miệng túi, chậm rãi len lỏi vào từng đường ron gạch men trắng đã ố vàng theo năm tháng. Vài sợi bún gạo còn sót lại dính chặt vào thành túi, lẫn với xác tôm đã bốc mùi tanh tưởi.
Tôi đứng sững mất mấy giây. Bàn chân trần suýt nữa đã giẫm lên vũng nước thải đang loang rộng.
"Cháu à!"
Giọng nói the thé vang lên từ phía đối diện. Tôi ngước mắt lên. Vương Thúy Hoa – người đàn bà trung niên, thân hình tròn trịa trong bộ đồ ngủ bằng lụa tơ tằm in hoa mẫu đơn đỏ chói – đang đứng chống nạnh ngay trước cửa nhà số 302. Mái tóc uốn xoăn lọn to nhuộm nâu hạt dẻ của bà ta hơi rối, chứng tỏ vừa ngủ dậy chưa lâu. Trên môi bà ta nở một nụ cười thân thiện giả tạo đến buồn nôn, để lộ hàm răng ố vàng vì thuốc lá và trà đặc.
"Dậy sớm thế? Cô vừa dọn nhà, rác hơi nhiều. Mà gió lùa vào nhà cô hôi quá, để trước cửa nhà cháu cho thoáng nhé. Nhà cháu có mỗi một người, hôi tí cũng chẳng sao đâu, đúng không?"
Từng lời nói của bà ta nhẹ nhàng như gió thoảng, như thể đang ban phát một ân huệ lớn lao. Tôi há miệng định nói gì đó, nhưng bà ta đã quay lưng đi thẳng vào nhà, cánh cửa gỗ ép màu nâu đóng sập lại với tiếng "rầm" vang vọng cả hành lang.
Tôi cúi xuống nhìn túi rác. Một con gián nhỏ màu nâu nhạt đang bò ra từ khe hở, chạy vụt qua chân tôi mà vào nhà. Tôi giật mình lùi lại, trái tim đập thình thịch.
Đó là ngày đầu tiên.
Tôi – Lâm Hiểu, 25 tuổi, nhân viên thiết kế đồ họa cho một công ty quảng cáo nhỏ ở quận Thanh Tú – đã trở thành thùng rác công cộng bất đắc dĩ.
Ngày thứ hai, trước cửa nhà tôi có hai túi rác.
Ngày thứ ba, ba túi. Một trong số đó là túi tã lót của thằng cháu nội bà ta – thằng bé tên Trương Tiểu Bảo, năm nay mới hai tuổi rưỡi. Mùi khai nồng của nước tiểu trẻ em trộn lẫn với mùi chất thải khiến tôi phải bịt mũi, dùng chân đẩy túi rác sang một bên để lấy lối đi làm.
Ngày thứ tư, trong đống rác xuất hiện thêm bơm tiêm y tế đã qua sử dụng. Ông Trương Kiến Quốc – chồng bà ta, tổ trưởng tổ dân phố – mắc bệnh tiểu đường type 2, ngày nào cũng phải tự tiêm insulin. Những chiếc bơm tiêm nhựa, đầu kim loại còn dính vết ố sẫm màu, được quấn vội trong tờ giấy báo rồi nhét vào túi rác. Túi rác đặt trước cửa nhà tôi.
Tôi không dám động vào. Tôi gọi điện cho ban quản lý khu dân cư. Họ hứa sẽ "xem xét". Ba ngày sau, không có ai đến.
Tôi tự mình xách mấy túi rác sang trả trước cửa nhà bà ta.
Sáng hôm sau, khi tôi vừa mở cửa, Vương Thúy Hoa đã đứng sẵn ở hành lang. Bà ta không nói không rằng, xách thẳng túi rác to nhất, đổ ụp vào người tôi. Thứ nước cặn bã đen ngòm, lẫn cơm thiu, xương cá, vỏ trứng vỡ tung tóe trên áo sơ mi trắng tôi vừa ủi phẳng phiu tối qua. Một mảnh vỏ dưa hấu dính vào tóc tôi, chảy nước lõng bõng xuống cổ áo.
"Mày là cái thá gì mà dám trả rác lại cho bà?" – Giọng bà ta sắc lẹm như mảnh thủy tinh vỡ. "Tao ở đây mấy chục năm rồi, mày là con ranh con ở đâu chui về đây thuê nhà có mấy tháng? Tao cho mày ở là phúc cho mày rồi. Đồ không biết điều!"
Cánh cửa nhà số 301 – căn hộ của bà Lý Tú Mai, giáo viên về hưu – khẽ hé ra một khe nhỏ, rồi vội vàng đóng lại. Tôi nghe tiếng chốt cửa cài vào lạnh lùng. Hành lang im ắng đến rợn người, chỉ còn tiếng nước bẩn nhỏ giọt từ tóc tôi xuống nền gạch.
Tôi đứng đó, không khóc. Đôi tay buông thõng, nắm chặt đến mức móng tay in hằn vào lòng bàn tay. Tôi quay lưng đi vào nhà, đóng cửa, tự cởi bỏ bộ quần áo bẩn thỉu, bước vào phòng tắm. Dưới vòi sen nước lạnh, tôi nhìn dòng nước đen chảy xuống lỗ thoát sàn, tự hỏi mình đã làm gì sai.
Tôi đã làm gì sai ư?
Tôi chỉ là một cô gái tỉnh lẻ đến thành phố kiếm sống. Tôi thuê căn hộ này từ tháng Ba năm ngoái, giá 1.200 tệ một tháng – rẻ nhất khu, vì chủ nhà cần người trông nom gấp khi chuyển sang sống cùng con trai ở Thượng Hải. Tôi chưa từng gây ồn ào, chưa từng vứt rác bừa bãi, chưa từng đắc tội với ai. Tôi chỉ tồn tại lặng lẽ như một cái bóng trong khu dân cư cũ kỹ này.
Nhưng chính sự lặng lẽ của tôi lại trở thành điểm yếu để người ta chà đạp.
Tuần thứ hai sau túi rác đầu tiên, tôi phát hiện mình bị loại khỏi nhóm chat WeChat "Cư dân văn minh Tiểu Khê Lộ". Trước đó, tôi vẫn thường nhận được thông báo về lịch cắt nước, sửa điện, hay những buổi họp tổ dân phố. Giờ đây, mọi thứ im bặt.
Tôi hỏi bà Tôn Ngọc Lan ở tầng 4 – người duy nhất thỉnh thoảng còn chào hỏi tôi. Bà ấy ấp úng: "À... Cháu không biết à? Bà Vương bảo... bảo cháu hay dẫn đàn ông lạ về nhà, sợ ảnh hưởng đến an ninh khu, nên tổ trưởng yêu cầu tạm thời đưa cháu ra khỏi nhóm. Cháu thông cảm nhé."
Tôi sững sờ. Tôi chưa từng dẫn bất kỳ người đàn ông nào về nhà. Bạn bè tôi ở Nam Ninh có thể đếm trên đầu ngón tay: đồng nghiệp Lưu Tiểu Man – nữ; bạn cùng phòng thời đại học Chu Mẫn – nữ; và chủ quán cà phê đầu ngõ, anh Trịnh Huy – đã có gia đình đàng hoàng. Người duy nhất từng đến căn hộ của tôi là Lưu Tiểu Man, hôm cô ấy mang cháo gà sang thăm lúc tôi ốm.
Nhưng lời đồn đã bay đi như lông vịt gặp gió. Trong thang máy, những người hàng xóm tôi từng gặp bắt đầu nhìn tôi bằng ánh mắt dò xét, kỳ thị. Bà Lưu ở tầng 6 kéo tay cháu gái tránh xa tôi như thể tôi mang bệnh truyền nhiễm. Ông Chu ở tầng 1 mỗi lần thấy tôi đi qua lại cố tình ho một tiếng thật to, lẩm bẩm: "Con gái con lứa bây giờ..."
Không ai hỏi tôi sự thật là gì. Không ai cần biết. Họ chỉ cần một câu chuyện để bàn tán, và Vương Thúy Hoa đã hào phóng cung cấp cho họ câu chuyện đó.
Tôi trở thành kẻ bị ruồng bỏ trong chính nơi mình đang trả tiền để sống.
Vương Thúy Hoa không dừng lại ở túi rác.
Một buổi chiều chủ nhật tháng Tư, tôi mang chăn ga ra ban công tầng 3 – khu vực phơi đồ chung của cả tòa nhà – để giặt và phơi khô. Tôi cẩn thận giũ từng tấm ga trải giường màu xanh nhạt, kẹp chặt bằng bốn chiếc kẹp nhựa, rồi yên tâm xuống nhà.
Hai giờ sau, khi tôi trở lên kiểm tra, toàn bộ chăn ga của tôi ướt sũng. Không phải ướt vì chưa khô – mà là ướt như vừa bị ai đó hắt nước. Nước còn đang nhỏ tong tong xuống sàn bê tông, tạo thành một vũng lớn. Tôi ngước lên. Tầng trên – đúng vị trí nhà Vương Thúy Hoa – một chiếc chậu nhựa màu đỏ đang được rút vào trong ban công, kèm theo tiếng cười khúc khích quen thuộc.
Tôi ôm đống chăn ga ướt sũng xuống nhà. Vắt kiệt nước trong phòng tắm. Mùi xà phòng còn vương lại hòa với mùi ẩm mốc của vải vóc không kịp khô. Tối hôm ấy, tôi nằm co ro dưới tấm chăn mỏng dự phòng, trằn trọc đến gần sáng.
Hôm khác, khi tôi vừa mở cửa đi làm, suýt nữa tôi đã giẫm phải một bãi chất thải chó còn tươi ngay trước thảm chùi chân. Con chó Bắc Kinh lông xù tên Đậu Đậu của Vương Thúy Hoa đang nằm chình ình trước cửa nhà bà ta, thở hồng hộc, lưỡi thè ra, mắt lim dim như vừa hoàn thành một nhiệm vụ quan trọng.
Vương Thúy Hoa từ trong nhà thò đầu ra: "Cháu ơi, dọn hộ cô với. Cháu trẻ khỏe, cúi lưng có sao đâu. Cô già rồi, lưng cô đau lắm." Nói đoạn, bà ta xoa xoa thắt lưng, vẻ mặt đau khổ giả tạo khiến tôi muốn nôn mửa.
Tôi nhìn bà ta. Nhìn con chó. Nhìn bãi chất thải.
Tôi xoay người đi vào nhà, lấy ra một chiếc xẻng nhỏ và túi nilon. Tôi dọn. Tôi không nói một lời. Bàn tay tôi run run khi xúc thứ dơ bẩn ấy, không phải vì ghê tởm, mà vì uất ức. Nhưng tôi vẫn làm. Tôi biết mình chưa đủ sức phản kháng. Chưa đủ. Chưa phải lúc.
Vương Thúy Hoa đứng nhìn, miệng nhai hạt dưa, vỏ hạt dưa rơi lả tả xuống sàn. Bà ta cười hài lòng: "Tốt, tốt. Cháu ngoan quá. Mai cô lại bảo Đậu Đậu sang chỗ cháu."
Tháng Năm, Nam Ninh bước vào mùa mưa. Những cơn mưa rả rích kéo dài hàng tuần khiến không khí ẩm ướt đến mức tường nhà đổ mồ hôi, quần áo phơi ba ngày không khô. Tôi bị cảm nặng. Sốt cao 39 độ, đầu óc quay cuồng, cổ họng đau rát như có ai cầm dao cạo bên trong.
Tôi xin nghỉ làm ba ngày. Nằm co quắp trên giường, uống thuốc hạ sốt, cháo trắng húp từng thìa nhỏ.
Nhưng Vương Thúy Hoa không cho tôi nghỉ ngơi.
Buổi chiều ngày thứ hai tôi nằm bệnh, đúng 14 giờ, một tiếng nhạc xập xình vang lên từ căn hộ đối diện. Không phải nhạc bình thường. Đó là dàn karaoke di động mà ông Trương Kiến Quốc mới mua – món quà kỷ niệm 30 năm ngày cưới của hai người. Loa công suất lớn, âm thanh vòm, bass đập thình thịch xuyên qua bức tường mỏng như xuyên qua tờ giấy.
Vương Thúy Hoa cất giọng hát. Bài hát bà ta chọn là "Ngọt ngào yêu em" – một bản tình ca lãng mạn, nhưng qua giọng hát the thé, sai nhịp của bà ta, nó trở thành một thứ âm thanh tra tấn. "Ngọt ngào yêu em – ngọt ngào anh trao em..." – tiếng hát cứ thế lặp đi lặp lại, hết bản này đến bản khác, từ 14 giờ đến 17 giờ, không ngừng nghỉ.
Tôi úp gối lên tai. Âm thanh vẫn xuyên qua. Tôi đeo tai nghe, bật nhạc không lời với âm lượng tối đa. Tiếng bass từ nhà đối diện vẫn đập thình thịch vào màng nhĩ đang đau nhức vì sốt. Nước mắt tôi chảy ra, thấm ướt gối. Không phải vì đau đớn thể xác, mà vì cảm giác bất lực tột cùng.
Tôi là ai? Tôi là một con kiến trong tổ kiến khổng lồ này. Người ta có thể giẫm lên tôi bất cứ lúc nào, và tôi không thể làm gì khác ngoài việc co mình chịu đựng.
Đến 17 giờ 30, tiếng nhạc đột ngột tắt. Tôi nghe tiếng chân Vương Thúy Hoa đi ra hành lang, tiếng bà ta nói chuyện điện thoại với ai đó: "Ối dào, hát tí cho vui cửa vui nhà. Hôm nay hát hết mấy bài tủ rồi, mai tiếp tục."
Mai tiếp tục.
Hai chữ ấy như hai mũi kim đâm vào lồng ngực tôi. Tôi nằm đó, nhìn trần nhà trắng xóa, tự hỏi: Đến bao giờ? Chịu đựng đến bao giờ mới là đủ?
Ngày 12 tháng Sáu. Tôi nhớ rõ ngày này, vì đó là ngày mọi thứ thay đổi.
Bà ngoại tôi – Lưu Quý Hoa, 72 tuổi – từ huyện Hoành, tỉnh Quảng Tây, bắt xe khách đường dài lên Nam Ninh thăm cháu gái. Bà không báo trước. Bà muốn tạo bất ngờ cho tôi.
Tôi đi làm về, vừa đến đầu hành lang đã thấy một bóng dáng nhỏ bé, lưng còng, tóc bạc phơ, đang đứng lặng lẽ trước cửa nhà mình. Trên tay bà là chiếc giỏ mây đan cũ kỹ, bên trong đựng gói mứt gừng tự làm, mấy quả trứng gà ta, và một túi vải thiều tươi bà hái ở vườn nhà.
"Bà!" – Tôi kêu lên, chạy vội tới.
Bà ngoại quay lại, nụ cười móm mém trên khuôn mặt nhăn nheo. Nhưng ánh mắt bà thoáng chút ngỡ ngàng khi nhìn xuống nền gạch trước cửa nhà tôi.
Lúc này tôi mới để ý. Lại một túi rác. Không, hôm nay là hai túi. Một túi to và một túi nhỏ. Túi nhỏ là tã lót của thằng Tiểu Bảo, mùi khai nồng bốc lên ngay cả trong hành lang thoáng gió. Túi to là rác nhà bếp, nước bẩn màu nâu đen đã loang thành một vũng lớn, ruồi nhặng bu quanh vo ve.
"Hiểu Hiểu, đây là..." – Bà ngoại run run chỉ xuống đống rác.
Tôi chưa kịp trả lời, cánh cửa nhà 302 đã bật mở. Vương Thúy Hoa bước ra, tay cầm một xô nước lau sàn đen ngòm. Bà ta nhìn tôi, rồi nhìn bà ngoại tôi, khóe miệng nhếch lên một nụ cười châm chọc.
"Ồ, có khách à? Để cô dọn hành lang cho sạch sẽ đón khách nhé."
Nói đoạn, bà ta hất mạnh xô nước. Cả xô nước đen ngòm, lẫn bụi bẩn, tóc rối, và những thứ cặn bã không thể gọi tên, ập thẳng vào khoảng không gian trước cửa nhà tôi. Nước bắn tung tóe, văng lên tường, văng vào chân bà ngoại tôi, văng vào chiếc giỏ mây trên tay bà.
Bà ngoại lùi lại theo phản xạ. Nhưng chân bà đã yếu, mắt bà đã mờ. Gót chân bà trượt trên vũng nước trơn trượt, cả thân người nhỏ bé ngã ngửa ra sau. Vai bà đập mạnh xuống nền gạch cứng lạnh. Tiếng "cốp" khô khốc vang lên, xen lẫn tiếng kêu thất thanh của bà.
"BÀ!"
Tôi lao tới, quỳ sụp xuống bên bà ngoại. Hai tay tôi run rẩy đỡ lấy thân hình gầy guộc của bà. Nước bẩn thấm ướt đầu gối quần tôi, mùi hôi thối xông lên nồng nặc. Nhưng tôi không còn để ý đến điều đó nữa. Tất cả những gì tôi thấy là gương mặt nhăn nhó vì đau đớn của bà ngoại, và vệt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo.
"Bà ơi, bà có sao không? Bà ơi!"
Bà ngoại không trả lời. Bà chỉ nắm chặt lấy tay tôi, hơi thở gấp gáp, mắt nhắm nghiền.
Và trong khoảnh khắc ấy, tôi nghe thấy nó.
Tiếng cười khúc khích.
Tôi ngước lên. Vương Thúy Hoa vẫn đứng đó, hai tay chống nạnh, xô nước trống rỗng đặt bên cạnh. Bà ta cười. Một nụ cười khoái trá, thỏa mãn, như thể vừa xem xong một màn hài kịch thú vị.
"Chậc, bà cụ ngã rồi kìa. Cháu đỡ bà dậy đi, để nằm đấy bẩn hết quần áo. Mà công nhận, nhà cháu hôm nay đông vui thật đấy."
Bà ta quay lưng, xách xô nước đi vào nhà. Cánh cửa 302 đóng sập lại.
Tôi cúi xuống nhìn bà ngoại. Nước mắt tôi rơi lã chã, nhỏ xuống mặt bà, hòa vào thứ nước bẩn thỉu trên nền gạch. Tôi dìu bà dậy, đỡ bà vào nhà, đặt bà nằm lên chiếc giường đơn của mình. Vai bà sưng vù, bầm tím một mảng lớn. Bà vẫn nắm chặt tay tôi, giọng run run:
"Hiểu Hiểu... Cháu... cháu sống thế này... bà đau lòng quá..."
Tôi không trả lời. Tôi không thể trả lời. Cổ họng tôi nghẹn đắng, như có ai bóp chặt. Tôi lấy dầu gió xoa bóp cho bà, lấy khăn ấm lau mặt cho bà, lấy bộ quần áo sạch của mình thay cho bà. Bà ngoại nằm đó, thi thoảng lại rên lên vì đau.
Đêm ấy, khi bà ngoại đã ngủ say sau khi uống thuốc giảm đau, tôi ngồi một mình trong bóng tối, bên khung cửa sổ nhỏ nhìn ra mảnh sân chung cư lộn xộn. Ánh đèn đường vàng vọt hắt lên khuôn mặt tôi, soi rõ những giọt nước mắt đã khô.
Tôi nhìn xuống đôi bàn tay mình. Đôi bàn tay vẫn còn vương mùi hôi thối, dù đã rửa đi rửa lại nhiều lần. Đôi bàn tay đã từng cam chịu, từng nhẫn nhục, từng cúi đầu.
Nhưng không nữa.
Ngọn lửa uất hận bùng lên trong lồng ngực tôi. Không phải lửa giận dữ bồng bột nhất thời. Mà là một thứ lửa lạnh – lạnh như băng, nhưng cháy âm ỉ, dai dẳng. Nó thiêu rụi mọi sợ hãi, mọi do dự, mọi chịu đựng còn sót lại trong tôi.
Tôi nhìn về phía cánh cửa nhà số 302 đối diện, nơi ánh đèn vàng hắt ra khe cửa. Tôi thì thầm, giọng khàn đặc:
"Vương Thúy Hoa. Bà sẽ phải tự tay lau sạch từng vết bẩn trước cửa nhà tôi. Không phải bằng nước. Mà bằng chính phẩm giá của bà."
Bà ngoại trở mình trên giường, khẽ rên lên trong giấc ngủ. Tôi quay lại, kéo chăn đắp cho bà, vuốt nhẹ mái tóc bạc phơ.
"Mai cháu đưa bà đi bệnh viện. Rồi cháu sẽ giải quyết mọi chuyện. Bà yên tâm."
Ngoài kia, thành phố Nam Ninh chìm trong màn đêm tĩnh mịch. Nhưng trong lòng tôi, một cuộc chiến đã bắt đầu.
Sau khi đưa bà ngoại đi bệnh viện thăm khám, chụp X-quang vai, lấy thuốc giảm đau và chống viêm, tôi đưa bà về quê. Bà không muốn ở lại – bà sợ làm phiền tôi. Trước khi lên xe khách, bà nắm tay tôi thật chặt:
"Hiểu Hiểu, hay là... cháu chuyển nhà đi. Chỗ ấy không ở được đâu."
Tôi mỉm cười lắc đầu: "Bà à, chạy trốn không phải là cách. Cháu sẽ ở lại. Nhưng cháu hứa với bà, sẽ không ai dám bắt nạt cháu nữa."
Bà ngoại nhìn tôi hồi lâu, như thể tìm kiếm điều gì đó trong mắt đứa cháu gái. Rồi bà gật đầu, lau nước mắt, bước lên xe.
Tôi trở về căn hộ của mình. Căn hộ 30 mét vuông, tường ẩm mốc, nền gạch trước cửa vẫn còn vết ố của những ngày rác thải hoành hành. Tôi mở máy tính, tạo một file Word mới, đặt tên là "Nhật ký".
Dòng đầu tiên tôi gõ:
"Người hàng xóm ngày nào cũng mang túi rác ướt sũng của nhà họ sang đặt ké trước cửa nhà tôi, lý do là: 'Gió lùa vào nhà cô hôi, để trước cửa nhà cháu cho thoáng.'"
Tôi dừng lại, nhìn dòng chữ ấy. Rồi tôi bắt đầu viết. Viết tất cả. Từ ngày đầu tiên, từng túi rác, từng lời chửi, từng trận cười khúc khích, từng lần bà ngoại ngã. Tôi viết như trút cạn lòng mình ra từng con chữ. Tôi chụp ảnh từng vết bẩn trên nền gạch, lưu vào một thư mục riêng. Tôi ghi âm những lời Vương Thúy Hoa nói bằng điện thoại, những lúc bà ta lớn tiếng ngoài hành lang.
Tôi không phản kháng ngay. Tôi biết, nếu muốn đánh bại một kẻ mạnh hơn mình về địa vị, về tuổi tác, về "thâm niên" trong khu dân cư, tôi cần vũ khí. Và vũ khí của tôi không phải là nước mắt, cũng không phải là gào thét.
Vũ khí của tôi là sự thật. Là bằng chứng. Là luật pháp.
Ngày hôm sau, tôi đến Thư viện thành phố Nam Ninh. Tôi photo các điều khoản pháp luật liên quan đến quyền cư trú, quyền sử dụng không gian sống, hành vi gây ô nhiễm môi trường và xâm phạm sức khỏe người khác. Tôi gạch chân từng dòng, highlight từng câu.
Điều 288 Bộ luật Dân sự nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa: "Người sử dụng bất động sản liền kề phải xử sự theo nguyên tắc thuận tiện cho sinh hoạt, đoàn kết tương trợ, công bằng hợp lý."
Điều 124 Luật Xử phạt vi phạm hành chính: "Hành vi gây ô nhiễm môi trường khu dân cư có thể bị xử phạt từ 200 tệ đến 2.000 tệ."
Tôi cũng tìm hiểu về tội vu khống, tội xâm phạm danh dự nhân phẩm, và cả những quy định về quản lý đảng viên, cán bộ cơ sở.
Tôi mua một chiếc camera chuông cửa thông minh, loại có góc quay rộng, nhìn rõ toàn bộ hành lang nhưng không vi phạm quyền riêng tư nhà người khác. Tôi tự tay lắp đặt, cài đặt chế độ ghi hình tự động khi phát hiện chuyển động.
Ngày đầu tiên camera hoạt động, nó ghi lại cảnh Vương Thúy Hoa 6 giờ 45 phút sáng mang một túi rác sang đặt trước cửa nhà tôi, miệng vẫn nói câu quen thuộc: "Gió lùa vào nhà cô hôi, để trước cửa nhà cháu cho thoáng."
Tôi ngồi trước màn hình điện thoại, xem đoạn video ấy. Lần đầu tiên sau nhiều tháng, tôi mỉm cười.
"Chào bà, Vương Thúy Hoa. Bây giờ, mỗi bước bà đi, mỗi lời bà nói, đều đang được lưu lại."
Tôi bắt đầu thực hiện kế hoạch của mình một cách lặng lẽ như con mèo rình chuột.
Trước hết, tôi cần một vỏ bọc. Tôi tạo một tài khoản WeChat mới, đặt tên là "Diệp Tử" – nghĩa là "Chiếc Lá". Ảnh đại diện là một chậu lan quân tử xanh mướt. Tôi cài đặt thông tin cá nhân: nội trợ, 35 tuổi, vừa chuyển đến sống cùng chồng là kỹ sư xây dựng ở tầng 5.
Tôi gửi yêu cầu tham gia nhóm "Cư dân văn minh Tiểu Khê Lộ". Không ai nghi ngờ một người phụ nữ có ảnh đại diện là hoa lan, thường xuyên chia sẻ các bài viết về nấu ăn và chăm sóc cây cảnh.
Trong nhóm, tôi chủ động bắt chuyện với Vương Thúy Hoa. Tôi khen bà ta "da dẻ hồng hào quá, chắc là có bí quyết dưỡng sinh gì đây". Tôi gửi tặng bà ta mấy voucher mua hàng online trị giá 8 tệ, 10 tệ – những món quà nhỏ nhưng đủ khiến bà ta hí hửng.
Dần dần, "Diệp Tử" trở thành "tri kỷ" của Vương Thúy Hoa trong thế giới ảo. Bà ta tâm sự với tôi đủ thứ chuyện: từ công thức nấu lẩu chua cay, đến cách trị chồng say xỉn, và cả những "chiến tích" với hàng xóm.
Một buổi tối, tôi – trong vai Diệp Tử – gửi tin nhắn riêng cho Vương Thúy Hoa:
"Chị Vương ơi, em mới chuyển đến, nghe mấy chị ở tầng dưới bảo chị 'dạy dỗ' con nhỏ ở tầng 2 ghê lắm. Kể em nghe với, để em còn học hỏi kinh nghiệm đối phó hàng xóm khó ưa."
Vài giây sau, Vương Thúy Hoa trả lời. Lần này là tin nhắn thoại, giọng bà ta đầy tự hào:
"Ôi dào, con Lâm Hiểu ấy á? Chị nói cho em biết, loại con gái tỉnh lẻ lên thành phố, thuê nhà có mấy đồng bạc mà cứ tưởng mình ghê gớm lắm. Chị chỉ cần mỗi sáng đặt cho nó một túi rác là mặt nó tái mét lại, có dám ho he gì đâu. Chồng chị làm cán bộ khu phố, nó có đi kiện ở đâu cũng bị đè xuống thôi. Em cứ yên tâm, ở khu này có chị che chở cho."
Tôi nghe đi nghe lại tin nhắn ấy ba lần. Từng chữ, từng ngữ điệu đắc thắng của bà ta. Tôi nhấn nút "lưu", rồi sao lưu lên cloud. Một mảnh ghép nữa đã được đặt vào vị trí.
Tôi tiếp tục trò chuyện với bà ta thêm vài tuần nữa. Trong những lần "tán gẫu", bà ta vô tình tiết lộ thêm nhiều thông tin quý giá: cửa hàng tạp hóa nhỏ ở tầng trệt là của nhà bà ta, bán thêm cả hàng nhập chui từ biên giới về; chồng bà ta thường xuyên nhận lót tay từ mấy hộ xây dựng trái phép để làm ngơ; và bà ta đã dùng cách tương tự để "đuổi" hai người thuê nhà trước tôi.
Tôi ghi chép tất cả. Từng dòng, từng chữ.
Tháng Bảy, nắng Nam Ninh đổ lửa xuống mặt đường nhựa. Tôi xin nghỉ phép một tuần, nói với công ty là về quê thăm bà ngoại. Nhưng thực ra, tôi ở nhà, dành toàn bộ thời gian để hoàn thiện hồ sơ.
Tôi đến cửa hàng tạp hóa của Vương Thúy Hoa vào một buổi chiều, khi bà ta đang trông quầy. Tôi đeo khẩu trang, đội mũ lưỡi trai, cố tình thay đổi dáng đi và giọng nói.
"Cho cháu hai cây thuốc lá." – Tôi nói, giọng trầm xuống hết mức có thể.
Vương Thúy Hoa không nhận ra tôi. Bà ta cười tươi rói, lấy từ dưới quầy ra hai cây thuốc lá nhãn hiệu lạ, không có tem kiểm định chất lượng. Giá 180 tệ một cây – rẻ hơn thị trường gần 50 tệ.
"Thuốc ngon đấy, em trai. Hàng tuồn từ bên kia biên giới về, bảo đảm hút là ghiền."
Tôi trả tiền mặt. Tôi không quên chụp lại tờ hóa đơn viết tay mà bà ta đưa, cùng với hình ảnh hai cây thuốc lá không tem. Trước khi rời đi, tôi còn kịp ghi âm đoạn hội thoại bằng chiếc điện thoại để sẵn trong túi áo.
Tối hôm ấy, tôi ngồi trước máy tính, sắp xếp lại tất cả bằng chứng mình có:
Video: 36 đoạn, ghi lại cảnh Vương Thúy Hoa mang rác sang đặt trước cửa nhà tôi, từ ngày đầu tiên lắp camera cho đến nay.
Ghi âm: 11 bản, bao gồm tin nhắn thoại bà ta tự thừa nhận hành vi bắt nạt, và đoạn ghi âm mua hàng không rõ nguồn gốc.
Hình ảnh: Chụp lại các vết bẩn trên nền gạch, bãi chất thải chó, chăn ga bị hắt nước, và tờ hóa đơn thuốc lá viết tay.
Lời khai của bà ngoại: Có giấy khám thương của bệnh viện, ghi rõ chấn thương vai do ngã.
Sao kê tài khoản: Ghi lại các giao dịch mua bán hàng hóa không đúng quy định.
Thông tin về ông Trương Kiến Quốc: Chức vụ tổ trưởng tổ dân phố, những lần nhận trục lợi từ hộ dân xây dựng trái phép.
Tôi in tất cả ra giấy, đóng thành một tập hồ sơ dày gần 100 trang. Sau đó, tôi sao thành ba bản.
Một bản gửi đến Tòa án Nhân dân quận Hưng Ninh, kèm theo đơn khởi kiện yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm, bồi thường thiệt hại về sức khỏe và tinh thần cho tôi và bà ngoại.
Một bản gửi đến Chi cục Thuế thành phố Nam Ninh, kèm theo đơn tố cáo hành vi buôn bán hàng trốn thuế.
Một bản gửi đến Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật thành phố, kèm theo đơn tố cáo hành vi lợi dụng chức vụ, bao che vi phạm của tổ trưởng tổ dân phố Trương Kiến Quốc.
Tôi gửi cả ba bản qua đường bưu điện bảo đảm, có ký nhận. Tôi không gửi qua email – tôi muốn có dấu mộc, có chữ ký, có bằng chứng xác thực rằng những lá đơn này đã đến tay người có thẩm quyền.
Đêm trước ngày gửi đơn, tôi đứng trước gương trong phòng tắm, nhìn vào mắt mình. Đôi mắt ấy giờ đây không còn vẻ sợ hãi, cam chịu nữa. Ánh nhìn sắc lạnh, điềm tĩnh, và kiên định.
Tôi thì thầm: "Ngày mai, mọi thứ sẽ bắt đầu."
Sáng hôm sau, đúng 7 giờ, tôi mở cửa như mọi ngày. Vương Thúy Hoa cũng vừa mở cửa, tay cầm một túi rác mới. Bà ta định bước sang, nhưng chợt khựng lại khi thấy tôi đứng đó, không lùi bước, không cúi đầu.
Tôi nhìn thẳng vào mắt bà ta. Lần đầu tiên, tôi không tránh né ánh mắt ấy.
"Chào cô Vương. Cháu có điều này muốn thông báo."
Giọng tôi bình thản đến mức chính tôi cũng ngạc nhiên. Không run rẩy, không tức giận, không sợ hãi.
Vương Thúy Hoa nhướng mày, vẻ mặt khó chịu: "Mày lại định giở trò gì với tao đấy?"
"Không, cháu chỉ muốn thông báo với cô một việc. Từ hôm nay, cháu sẽ không nhận rác của cô nữa. Và cô sẽ phải trả giá cho những gì mình đã làm."
Tôi nói rồi quay lưng, đóng cửa lại. Phía sau cánh cửa, tôi nghe tiếng Vương Thúy Hoa đập túi rác xuống sàn, tiếng chửi rủa vang lên ầm ĩ cả hành lang. Nhưng lần này, tôi không còn cảm thấy tim mình thắt lại nữa.
Tôi bước đến bàn làm việc, mở máy tính, kiểm tra email. Thư trả lời từ Tòa án Nhân dân quận đã đến: "Đơn khởi kiện của bà Lâm Hiểu đã được thụ lý. Thời gian hòa giải dự kiến: 09 giờ 00, ngày 20 tháng 7..."
Tôi mỉm cười. Mặt trời ngoài kia đã lên cao, nắng rọi qua khung cửa sổ, chiếu lên những vệt ố cũ trên nền gạch. Nhưng tôi biết, chẳng bao lâu nữa, những vệt ố ấy sẽ biến mất hoàn toàn.
Phần 2
Ngày 15 tháng Bảy, bầu trời Nam Ninh xám xịt như một tấm chăn cũ kỹ vắt ngang thành phố. Mưa bụi lất phất bay, thấm ướt mái ngói đỏ của những dãy nhà cũ trong khu Tiểu Khê Lộ. Tôi đứng bên khung cửa sổ, nhìn những **vệt** nước chảy dài trên mặt kính, trong tay cầm tờ giấy báo nhận thư bảo đảm vừa được người đưa thư nhét qua khe cửa.
Phong bì màu vàng nhạt, dấu mộc đỏ chói của Tòa án Nhân dân quận Hưng Ninh in ngay ngắn ở góc trái. Tôi xé mép phong bì một cách cẩn thận, rút ra tờ công văn được đánh máy trang trọng.
"Kính gửi: Bà Lâm Hiểu, căn hộ 301, số 17 Tiểu Khê Lộ, quận Hưng Ninh, thành phố Nam Ninh.
Tòa án Nhân dân quận Hưng Ninh xin thông báo: Đơn khởi kiện của bà về việc bà Vương Thúy Hoa có hành vi xâm phạm quyền sử dụng không gian sống, gây ô nhiễm môi trường, xâm phạm sức khỏe và danh dự cá nhân đã được thụ lý theo đúng quy định của pháp luật. Thời gian hòa giải lần thứ nhất dự kiến: 09 giờ 00, ngày 20 tháng 7 năm 2024. Địa điểm: Phòng hòa giải số 3, trụ sở Tòa án Nhân dân quận Hưng Ninh..."
Tôi đọc đi đọc lại ba lần, từng con chữ như đang nhảy múa trước mắt. Tay tôi hơi run – không phải vì sợ hãi, mà vì lần đầu tiên trong đời, tôi dám đứng lên, dám gọi tên sự bất công bằng chính công cụ của luật pháp.
Tôi đặt tờ công văn lên bàn, bên cạnh tập hồ sơ dày cộm. Ngón tay miết nhẹ lên mép giấy, tôi tự nhủ: "Đây mới chỉ là **sự khởi đầu**. **Mình** phải bình tĩnh, từng bước một, không được phép sai sót."
Chiều hôm ấy, tôi mở két sắt mini giấu sau tủ quần áo, lấy ra một chiếc USB màu đen đã được mã hóa. Bên trong là toàn bộ dữ liệu: 36 video từ camera chuông cửa, 11 bản ghi âm, hàng trăm bức ảnh chụp hiện trường, bản sao kê tài khoản, và cả những đoạn chat với "Diệp Tử" được xuất ra file PDF.
Tôi sao lưu thêm một bản nữa lên ổ cứng di động, rồi cất vào ngăn bàn làm việc có khóa. Dữ liệu là vũ khí. **Đánh** mất vũ khí đồng nghĩa với **sự** thất bại.
Camera chuông cửa của tôi – một thiết bị nhỏ gọn màu trắng, gắn kín đáo phía trên khung cửa – đã hoạt động không ngừng nghỉ suốt ba tuần qua. Mỗi buổi sáng, nó ghi lại đầy đủ cảnh Vương Thúy Hoa mở cửa, tay xách túi rác, bước sang hành lang, cúi xuống đặt túi rác trước thảm chùi chân của tôi. Có hôm bà ta còn dùng chân đẩy túi rác sát vào tường, như thể muốn nó hòa làm một với không gian sống **nhỏ bé** của tôi.
Thời gian hiển thị trên video rõ ràng: 6 giờ 42 phút. 6 giờ 38 phút. 6 giờ 51 phút. Những con số khô khan nhưng chính xác đến từng giây.
Đặc biệt, đoạn video ngày 12 tháng Sáu – **sự việc** bà ngoại tôi ngã – camera đã ghi trọn cảnh Vương Thúy Hoa hất xô nước lau sàn về phía cửa nhà tôi. Góc quay rộng bắt được cảnh bà ngoại tôi lùi lại, trượt chân, ngã xuống. Hình ảnh bà ngoại nằm trên nền gạch, vai đập xuống đất, nước rác văng tung tóe – tất cả sắc nét đến từng chi tiết. Và sau đó, rõ mồn một, là nụ cười của Vương Thúy Hoa. Nụ cười ấy, dưới ống kính trung thực, trông không khác gì một vết cắt **tàn nhẫn** trên gương mặt tưởng chừng phúc hậu.
Tôi xem lại đoạn video ấy nhiều lần. Mỗi lần xem, lồng ngực tôi lại thắt lại. Nhưng tôi không khóc. Tôi ép mình xem, ép mình đối diện, cho đến khi nỗi đau **hóa thành** sự tỉnh táo **lạnh lùng**.
Tôi sắp xếp video theo thứ tự thời gian, đánh số thứ tự, chú thích ngắn gọn từng đoạn. Tôi cũng trích xuất những khung hình rõ nhất – khuôn mặt Vương Thúy Hoa, tay cầm túi rác, xô nước bẩn – và in ra giấy ảnh khổ A4. Những bức ảnh ấy sẽ là một phần trong hồ sơ gửi tòa.
Trong lúc chờ đợi ngày hòa giải, tôi tiếp tục duy trì vai "Diệp Tử" trong nhóm WeChat cư dân. Mỗi tối, tôi vẫn gửi những tin nhắn thân tình cho Vương Thúy Hoa, hỏi han về công thức nấu ăn, khen ngợi bà ta khéo léo, thỉnh thoảng lại tặng một voucher nhỏ.
Vương Thúy Hoa càng lúc càng **mất cảnh giác**. Bà ta xem "Diệp Tử" như một người em gái thân thiết, sẵn sàng chia sẻ những chuyện mà có lẽ chính chồng bà ta cũng không được nghe.
Một buổi tối muộn, khi tôi đang sắp xếp lại tập hồ sơ, điện thoại rung lên báo tin nhắn WeChat. Là Vương Thúy Hoa, trong vai trò chat riêng với "Diệp Tử".
"Em Diệp Tử ơi, mai rảnh không? Chị rủ mấy chị em trong khu đi ăn lẩu dê đầu ngõ. Chị bao."
Tôi mỉm cười, ngón tay lướt trên màn hình:
"Chị Vương tốt với em quá! Nhưng mai em phải về quê thăm mẹ chồng rồi. Tiếc ghê. Mà chị ơi, dạo này con nhỏ tầng 2 thế nào rồi? Có còn dám ho he gì không chị?"
Ba mươi giây sau, một tin nhắn thoại dài gần hai phút được gửi tới. Tôi bấm nút nghe, giọng Vương Thúy Hoa the thé vang lên trong căn phòng tĩnh mịch:
"Ôi dào, con **ranh con** ấy á? Chị mày vẫn đều như vắt chanh, sáng nào cũng cho nó một túi rác trước cửa. Mấy hôm trước nó còn dám mở mồm bảo 'cháu sẽ không nhận rác của cô nữa' – **nực cười** không cơ chứ? Chị mày liền cho nó thêm hai túi bỉm của thằng Bảo, nó im luôn. Mà em này, chị nghe nói con Lâm nó gửi đơn kiện gì đấy ra tòa rồi. Nhưng chị không sợ đâu. Ông nhà chị quen biết đầy người, kiểu gì cũng dìm được. Đồ **vắt mũi chưa sạch**, đòi đấu với bà à?"
Tôi nghe trọn đoạn ghi âm, rồi bình thản nhấn nút "lưu vào máy". Đoạn ghi âm thứ 12. Và là đoạn giá trị nhất từ trước đến nay – bởi nó chứa đựng lời thừa nhận hành vi, lời đe dọa dùng quyền lực để "dìm" người tố giác, và cả sự khinh miệt dành cho pháp luật.
Tôi soạn tin trả lời, giọng điệu vẫn ngọt ngào như mía lùi:
"Chị giỏi quá! Có chị ở đây em yên tâm hẳn. Thôi khuya rồi, chị ngủ sớm đi nhé. Mai em về quê, khi nào lên lại mời chị đi cà phê."
Tắt điện thoại, tôi ngồi yên trong bóng tối, ánh sáng duy nhất đến từ màn hình máy tính đang mở sẵn file "Nhật ký bằng chứng". Tôi gõ thêm một dòng:
"Ngày 16 tháng 7: Có thêm đoạn ghi âm bà Vương thừa nhận hành vi và đe dọa. Kèm theo lời khẳng định sẽ dùng quyền lực để can thiệp vào quá trình pháp lý."
Song song với việc thu thập chứng cứ về hành vi đổ rác và đe dọa, tôi không quên mũi tên thứ hai: sai phạm kinh tế của gia đình Vương Thúy Hoa.
Qua những lần sang "nói chuyện" giả vờ thân thiết trong vai Diệp Tử, tôi đã biết được khá nhiều về cửa hàng tạp hóa nhỏ của nhà bà ta ở tầng trệt. Đó là một căn phòng rộng chừng 15 mét vuông, mặt tiền hướng ra con ngõ nhỏ sau khu dân cư. Trên giấy tờ, cửa hàng đứng tên một người họ hàng xa – em chồng của Vương Thúy Hoa – nhưng thực tế, bà ta là người quản lý trực tiếp. Hàng hóa bày bán chủ yếu là đồ khô, gia vị, dầu ăn, mỳ gói, vài loại bánh kẹo rẻ tiền. Nhưng nguồn thu thực sự không nằm ở những món hàng ấy.
Một lần, trong cuộc trò chuyện nhóm, Vương Thúy Hoa vô tình khoe với "Diệp Tử" rằng bà ta có "mối hàng đặc biệt" – **mặt hàng** xách tay từ biên giới, giá chỉ bằng 60% giá thị trường, không cần hóa đơn, không cần đóng thuế. Khách quen của bà ta phần lớn là dân lao động trong khu và mấy tài xế xe tải đường dài ghé qua.
Tôi quyết định đích thân xác minh.
Buổi chiều ngày 17 tháng 7, tôi thay một bộ quần áo cũ kỹ, đội mũ lưỡi trai sụp thấp, đeo khẩu trang y tế che kín nửa khuôn mặt. Tôi còn cố tình đi một đôi dép lê mòn vẹt và khoác chiếc áo khoác kaki bạc màu của bố tôi để trông giống một công nhân bốc vác ở bến xe gần đó.
Tôi đẩy cửa bước vào tiệm tạp hóa. Tiếng chuông gió leng keng trên đầu. Mùi khói **thuốc** cũ và mùi ẩm mốc trộn lẫn trong không gian chật hẹp. Vương Thúy Hoa đang ngồi sau quầy, tay cầm điện thoại lướt video ngắn, tiếng nhạc xập xình phát ra từ loa ngoài.
Thấy khách, bà ta ngước lên, mắt sáng rỡ:
"Em trai mua gì nào?"
Tôi hạ giọng, nói nhanh: "Chị có **hàng** không? Loại rẻ ấy."
Vương Thúy Hoa dừng tay, nhìn tôi chằm chằm vài giây – đủ lâu để tôi cảm thấy tim mình đập thình thịch trong lồng ngực. Nhưng rồi bà ta nhoẻn cười, vẻ mặt đầy tự tin của kẻ đã quen với mấy phi vụ mờ ám:
"Có chứ em. Nhưng **đồ của** chị là hàng xách tay, không phải hàng công ty đâu nhé. Hút ngon hơn mà giá chỉ 180 tệ một cây. Em lấy mấy cây?"
Tôi làm bộ đắn đo, rồi giơ hai ngón tay: "**Lấy** em hai cây."
Vương Thúy Hoa cúi xuống, lôi từ gầm quầy ra hai cây **hàng** bọc trong túi nilon đen. Nhãn hiệu tôi không đọc được – toàn chữ nước ngoài, có lẽ là tiếng Miến Điện hoặc Lào. Không có tem kiểm định chất lượng, không có mã vạch, không có bất cứ dấu hiệu nào chứng tỏ đây là hàng hóa hợp pháp.
Tôi rút 360 tệ tiền mặt, đặt lên quầy. Bà ta nhận tiền, không đưa hóa đơn. Tôi cố tình hỏi: "Chị ơi, có hóa đơn không? Em về còn báo cáo với vợ."
"Ôi dào, mua mấy cây **hàng** cần gì hóa đơn **chứng từ**. Chị viết cho cái giấy tay là được rồi." – Vương Thúy Hoa cười khẩy, rồi xé vội một tờ giấy trong cuốn vở học sinh, nguệch ngoạc mấy chữ: "2 cây **hàng** – 360 tệ", ký tên "Vương".
Tôi cầm tờ giấy, gấp lại cẩn thận, nhét vào túi áo khoác. Trước khi rời đi, tôi còn kịp quan sát xung quanh: những thùng hàng chất đống phía sau quầy, vài cây **hàng** lẻ để ngay trên kệ, và một cuốn sổ tay ghi chép nguệch ngoạc – có lẽ là sổ theo dõi khách hàng.
Đêm ấy, tôi chụp lại tờ giấy viết tay của Vương Thúy Hoa, cùng với hình ảnh hai cây **hàng** không tem. Tất cả được đưa vào tập hồ sơ, mục "Bằng chứng kinh tế".
Tôi cũng soạn thêm một lá đơn tố cáo gửi đến Chi cục Thuế thành phố Nam Ninh, nêu rõ: cửa hàng tạp hóa không giấy phép kinh doanh hợp lệ, buôn bán **hàng** lậu không rõ nguồn gốc, trốn thuế, gây thất thu ngân sách nhà nước. Kèm theo đơn là ảnh chụp **hàng** lậu, tờ giấy viết tay, và đoạn ghi âm cuộc nói chuyện giữa tôi và bà ta tại quầy hàng (được ghi lại bằng điện thoại để sẵn trong túi áo).
Mũi tên thứ ba nhắm vào Trương Kiến Quốc – chồng của Vương Thúy Hoa, tổ trưởng tổ dân phố khu Tiểu Khê Lộ.
Tôi đã nghe phong phanh từ lâu về việc ông ta lợi dụng chức vụ để nhận "quà biếu" từ những hộ dân muốn xây dựng trái phép. Nhưng tin đồn chỉ là tin đồn. Tôi cần bằng chứng.
Cơ hội đến vào một buổi chiều tháng Bảy, khi tôi tình cờ nghe được cuộc nói chuyện giữa hai người đàn ông ở bãi gửi xe của khu dân cư. Một người là thợ xây, người kia có vẻ là chủ một căn hộ ở tầng 6. Họ nói về việc "đưa cho ông Trương chút ít để yên tâm cơi nới **trái phép**".
Tôi không vội vàng. Tôi kiên nhẫn chờ đợi thêm vài ngày, quan sát những hộ dân có dấu hiệu xây dựng trái phép. Cuối cùng, tôi xác định được ba hộ: một hộ ở tầng 6 xây thêm khung sắt nhô ra ngoài ban công, một hộ ở tầng 1 cơi nới lấn chiếm lối đi chung, và một hộ ở tầng 4 đang đục tường chịu lực để mở rộng phòng khách.
Tôi lặng lẽ chụp ảnh những công trình sai phạm này. Sau đó, tôi gửi một tin nhắn nặc danh đến điện thoại của ông Trương Kiến Quốc – số điện thoại tôi có được từ danh sách liên lạc của tổ dân phố (được niêm yết công khai trên bảng tin).
"Ông Trương, tôi là cư dân trong khu. Tôi có bằng chứng về việc ông nhận tiền của các hộ xây dựng trái phép. Nếu ông không muốn mọi chuyện bị phanh phui, hãy gửi 10.000 tệ vào tài khoản sau đây trước ngày 25 tháng 7..."
Đây là một cú thử. Tôi không hề có ý định tống tiền thật. Tôi chỉ muốn xem phản ứng của ông ta.
Và quả nhiên, phản ứng đến nhanh hơn tôi tưởng.
Hai ngày sau, tôi thấy ông Trương Kiến Quốc đi cùng hai người đàn ông lạ mặt – có vẻ là cán bộ của Ủy ban nhân dân phường – đến kiểm tra ba hộ xây dựng trái phép mà tôi đã chụp ảnh. Nhưng thay vì lập biên bản xử phạt, họ chỉ "nhắc nhở" qua loa, rồi bỏ đi.
Tôi lặng lẽ ghi lại toàn bộ diễn biến. Đoạn video quay từ camera hành lang của tôi cho thấy rõ thái độ "làm ngơ" của ông Trương. Đây chính là bằng chứng về hành vi bao che, thiếu trách nhiệm của một tổ trưởng tổ dân phố.
Tôi soạn thêm một lá đơn tố cáo gửi đến Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật thành phố, nêu rõ: ông Trương Kiến Quốc lợi dụng chức vụ để nhận hối lộ, bao che cho các hành vi xây dựng trái phép, gây mất an toàn cho cư dân. Kèm theo đơn là ảnh chụp các công trình sai phạm, đoạn video ghi lại cảnh "kiểm tra" lấy lệ, và bản sao tin nhắn nặc danh tôi đã gửi (để chứng minh rằng đã có người tố cáo nhưng ông ta không xử lý nghiêm túc).
Sáng ngày 20 tháng 7, tôi dậy từ 5 giờ. Tôi mặc một bộ quần áo chỉnh tề: áo sơ mi trắng cổ đức, quần tây đen, tóc buộc gọn gàng. Tôi soi gương, thấy một Lâm Hiểu khác – không còn là cô gái nhếch nhác, sợ sệt, co ro trong căn hộ 30 mét vuông. Đôi mắt tôi sáng và lạnh, như mặt hồ mùa đông.
Tôi xách cặp tài liệu, bên trong là ba tập hồ sơ được sắp xếp ngăn nắp: một tập cho tòa án, một tập dự phòng, và một tập tóm tắt những điểm chính để tôi có thể trình bày mạch lạc.
Tòa án Nhân dân quận Hưng Ninh nằm trên một con đường rợp bóng cây xà cừ cổ thụ. Tòa nhà ba tầng sơn vàng nhạt, mái ngói đỏ, cổng chính có hàng chữ "Thượng tôn pháp luật" khắc trên đá hoa cương. Tôi bước qua cổng, tim đập nhanh nhưng bước chân vững vàng.
Phòng hòa giải số 3 nằm ở tầng hai. Khi tôi đến nơi, Vương Thúy Hoa và chồng bà ta – Trương Kiến Quốc – đã ngồi sẵn ở dãy ghế đối diện. Bà ta hôm nay diện một bộ áo dài màu đỏ rượu vang, cổ quấn khăn lụa, tóc uốn xoăn bồng bềnh, trông như đi dự tiệc. Ông Trương mặc áo sơ mi xanh công sở, đeo kính gọng vàng, vẻ mặt đầy tự tin.
Thấy tôi bước vào, Vương Thúy Hoa nhếch môi, ánh mắt sắc lẻm lướt qua tôi như lưỡi dao cạo. Bà ta nghiêng người thì thầm gì đó với chồng, rồi cả hai cùng cười khẩy.
Tôi ngồi xuống ghế, đặt cặp tài liệu lên bàn, lưng thẳng, mắt nhìn về phía trước. Tôi không đáp lại ánh nhìn của họ.
Vài phút sau, thẩm phán hòa giải – một người phụ nữ trung niên khoảng 50 tuổi, tóc búi gọn, gương mặt nghiêm nghị – bước vào phòng. Bà mặc áo chùng đen, trên ngực áo gắn huy hiệu tòa án. Ngồi cạnh bà là thư ký phiên tòa, một cô gái trẻ đeo kính cận, tay đặt trên bàn phím laptop.
Thẩm phán gõ nhẹ búa gỗ xuống mặt bàn, giọng ôn tồn nhưng rành rọt:
"Phiên hòa giải giữa nguyên đơn Lâm Hiểu và bị đơn Vương Thúy Hoa xin được bắt đầu. Trước tiên, tôi mời nguyên đơn trình bày yêu cầu của mình."
Tôi hít một hơi sâu, mở tập tài liệu. Giọng tôi run run trong câu đầu tiên, nhưng rồi dần ổn định:
"Thưa quý tòa, tôi là Lâm Hiểu, cư dân căn hộ 301, số 17 Tiểu Khê Lộ. Trong suốt bốn tháng qua, kể từ tháng Ba năm nay, bà Vương Thúy Hoa – chủ căn hộ 302 đối diện – đã liên tục thực hiện hành vi đổ rác, chất thải sinh hoạt, thậm chí **vật dụng** y tế nguy hiểm trước cửa nhà tôi. Hành vi này đã xâm phạm nghiêm trọng đến quyền sử dụng không gian sống của tôi, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Đặc biệt, vào ngày 12 tháng 6, bà Vương Thúy Hoa còn hất xô nước lau sàn bẩn khiến bà ngoại 72 tuổi của tôi trượt ngã, **tổn thương** vai, phải điều trị tại bệnh viện."
Tôi dừng lại một nhịp, rồi nói tiếp:
"Tôi yêu cầu bị đơn: Một, chấm dứt ngay lập tức hành vi đổ rác và xâm phạm không gian sống của tôi. Hai, công khai xin lỗi trên bảng tin của khu dân cư. Ba, bồi thường thiệt hại về sức khỏe và tinh thần cho tôi và bà ngoại tôi, tổng số tiền 50.000 tệ. Bốn, tự tay dọn sạch mọi vết bẩn do hành vi của mình gây ra trước cửa nhà tôi."
Vương Thúy Hoa bật dậy khỏi ghế, mặt đỏ bừng:
"Nói láo! Mày có bằng chứng gì không mà dám vu oan cho tao? Tao là người có uy tín trong khu dân cư, mày là cái thá gì..."
"Đề nghị bị đơn giữ trật tự!" – Thẩm phán cắt ngang, giọng nghiêm khắc. "Sẽ có phần để bà trình bày sau."
Vương Thúy Hoa hậm hực ngồi xuống, tay đập mạnh xuống mặt bàn. Ông Trương bên cạnh nãy giờ im lặng, nhưng ánh mắt sau cặp kính gọng vàng không giấu được vẻ bực tức.
Thẩm phán quay sang tôi: "Nguyên đơn có bằng chứng gì để chứng minh cho những lời trình bày trên không?"
Tôi mở cặp tài liệu, lấy ra một tập ảnh và một USB:
"Thưa quý tòa, tôi có đầy đủ bằng chứng. Thứ nhất, 36 đoạn video trích xuất từ camera chuông cửa nhà tôi, ghi lại cảnh bà Vương Thúy Hoa mang rác sang đặt trước cửa nhà tôi hàng ngày. Thứ hai, 12 bản ghi âm, trong đó có đoạn bà Vương thừa nhận hành vi này với một người khác. Thứ ba, hình ảnh chụp hiện trường các vết rác, bãi phân chó, chăn ga bị xối nước. Thứ tư, giấy khám thương của bà ngoại tôi tại Bệnh viện Nhân dân Nam Ninh, có ghi rõ nguyên nhân chấn thương là do trượt ngã trên nền trơn ướt. Thứ năm, nhân chứng – bà ngoại tôi, bà Lưu Quý Hoa – sẵn sàng ra tòa làm chứng nếu cần."
Tôi đặt tập ảnh lên bàn, từng bức ảnh được sắp xếp theo thứ tự thời gian. Thẩm phán cầm lên xem, gương mặt nghiêm nghị càng lúc càng căng thẳng. Thư ký phiên tòa gõ lách cách trên bàn phím, ghi lại từng lời.
Đến lượt Vương Thúy Hoa trình bày, bà ta chối bay chối biến:
"Camera của nó gắn trái phép! Nó xâm phạm quyền riêng tư của tôi! Với lại mấy cái túi rác đấy ai biết là của ai? Nó tự bày ra để vu khống tôi thì có!"
Tôi bình tĩnh đáp: "Thưa quý tòa, camera của tôi được lắp ở vị trí công cộng – hành lang chung cư – không xâm phạm vào không gian nội thất nhà bà Vương. Điều này hoàn toàn hợp pháp theo quy định về an ninh và giám sát tại khu dân cư. Còn về nguồn gốc túi rác, tôi có thể chứng minh: trong túi rác có **bơm tiêm** y tế đã qua sử dụng của chồng bà Vương – ông Trương Kiến Quốc, người mắc bệnh tiểu đường. Đây là vật chứng mà tôi đã lưu giữ và có thể giám định nếu cần."
Sắc mặt ông Trương Kiến Quốc biến đổi rõ rệt. Ông ta ho khẽ một tiếng, kéo cà vạt, mắt đảo qua đảo lại.
Cuộc hòa giải kéo dài gần hai tiếng đồng hồ. Cuối cùng, thẩm phán tuyên bố:
"Sau khi xem xét sơ bộ chứng cứ, tòa nhận thấy vụ việc có cơ sở để tiếp tục giải quyết. Tạm hoãn phiên hòa giải hôm nay. Các bên sẽ được triệu tập lại vào ngày 30 tháng 7 để tiếp tục. Trong thời gian này, đề nghị bị đơn không có bất kỳ hành vi nào gây cản trở hoặc đe dọa nguyên đơn. Nếu vi phạm, tòa sẽ áp dụng biện pháp xử lý nghiêm khắc."
Búa gỗ gõ xuống, tiếng "cốp" vang lên khô khốc.
Vương Thúy Hoa đứng dậy, mắt long sòng sọc nhìn tôi. Bà ta nghiến răng, giọng thì thầm nhưng đủ để tôi nghe thấy:
"**Mày đợi đấy**, con ranh con."
Tôi không đáp. Tôi thu dọn tài liệu, đứng dậy, cúi chào thẩm phán và thư ký, rồi bước ra khỏi phòng. Lưng tôi thẳng. Chân tôi không run.
Vương Thúy Hoa không phải kiểu người chịu nuốt ấm ức. Ngay buổi chiều hôm ấy, sau khi từ tòa án trở về, bà ta bắt đầu hành động.
Tôi đang ngồi trong nhà, xem lại đoạn ghi âm phiên hòa giải mà tôi đã lén ghi lại (hoàn toàn hợp pháp – pháp luật cho phép nguyên đơn ghi âm lời khai của mình và diễn biến phiên xử), thì nghe tiếng chân nặng nề dồn dập ngoài hành lang.
"Rầm! Rầm! Rầm!"
Tiếng đấm cửa như muốn xuyên thủng cánh gỗ ép mỏng manh. Giọng Vương Thúy Hoa gào lên, the thé đến rợn người:
"Lâm Hiểu! Mày mở cửa ra cho tao! Mày nghĩ mày kiện tao là tao sợ à? Mày tưởng mày là ai? Đồ con gái **vô giáo dục**, mày có tin tao cho mày biến khỏi khu này trong một đêm không?"
Tôi ngồi yên. Không sợ hãi, không run rẩy. Tôi nhìn lên màn hình điện thoại – ứng dụng điều khiển camera chuông cửa đang bật chế độ livestream trực tiếp lên nhóm WeChat cư dân. Thực ra, tôi đã cài đặt chế độ này từ trước, phòng khi cần dùng đến. Và bây giờ, chính là lúc cần dùng.
Tôi bấm nút "phát trực tiếp" – nhưng làm ra vẻ như vô tình, như thể tôi không biết cách tắt chế độ này. Hình ảnh từ camera hành lang truyền thẳng vào nhóm "Cư dân văn minh Tiểu Khê Lộ", nơi có gần 200 thành viên đang online.
Màn hình điện thoại của tôi hiển thị khung cảnh: Vương Thúy Hoa đứng sừng sững trước cửa nhà tôi, hai tay chống nạnh, mặt đỏ gay, tóc tai bù xù. Bà ta mặc bộ đồ ngủ in hoa mẫu đơn, chân đi dép lê, hoàn toàn không hay biết mình đang bị phát trực tiếp.
"Mày không mở cửa phải không? Được! Để tao cho mày biết thế nào là lễ độ!"
Bà ta giơ chân đá mạnh vào cánh cửa. "Rầm!" – cả khung cửa rung lên bần bật. Con chó Bắc Kinh Đậu Đậu đứng sau lưng bà ta sủa inh ỏi, tiếng chó vang vọng khắp hành lang.
"Chồng tao quen hết lũ **chức trách, cán bộ** trong quận này rồi! Mày tưởng mày kiện là thắng à? Đồ **đần**! Mày có giỏi thì ra mà nói chuyện, đừng có trốn trong đấy như con rùa rụt cổ!"
Từng lời, từng chữ của bà ta vang lên rõ mồn một qua loa điện thoại của gần 200 người trong nhóm cư dân. Những tin nhắn bắt đầu xuất hiện:
"Ối giời ơi, bà Vương sao thế này?"
"Bà ấy đang đập cửa nhà con Lâm kìa!"
"Sao lại chửi người ta ghê thế?"
"Ai quay đấy? Là camera nhà ai à?"
Tôi không bình luận gì. Tôi chỉ để mặc livestream chạy. Và tôi biết, trên kia, một số người đang nhấn nút "lưu video".
Vương Thúy Hoa vẫn tiếp tục màn độc diễn của mình. Bà ta lùi lại vài bước, chỉ thẳng tay vào camera chuông cửa của tôi:
"Còn cái camera này nữa! Mày tưởng gắn camera là tao sợ à? Tao sẽ cho người đến gỡ nó xuống, đập nát nó ra! Mày liệu hồn đi con ranh con!"
Nói rồi, bà ta giơ tay định giật mạnh chiếc camera. Nhưng camera được gắn chắc chắn vào tường, bà ta chỉ làm nó lệch đi một chút. Hình ảnh trên màn hình chao đảo, rồi ổn định trở lại.
Đúng lúc ấy, cánh cửa nhà số 301 – của bà Lý Tú Mai, giáo viên về hưu – hé mở. Bà Lý thò đầu ra, giọng run run:
"Cô Vương à, cô bình tĩnh đi. Có gì từ từ nói với nhau, đừng làm ầm lên thế này..."
"Cô im đi! Không phải việc của cô!" – Vương Thúy Hoa quay ngoắt sang quát. "Cô có tin tôi cho người đến kiểm tra cái ban công nhà cô không? Cô tưởng cô xây thêm cái mái che kia là đúng quy định à?"
Bà Lý Tú Mai tái mặt, vội vàng rụt đầu vào, đóng sập cửa lại. Tiếng chốt cửa cài vào lạnh lùng.
Nhưng tất cả những lời đe dọa ấy – "quen hết lũ **cán bộ**", "cho người đến kiểm tra", "đập nát camera" – đều đã được ghi lại. Không chỉ bởi camera của tôi, mà còn bởi chính những người đang xem livestream trong nhóm cư dân.
Sau gần 15 phút gào thét không có phản hồi, Vương Thúy Hoa cuối cùng cũng mệt. Bà ta đập thêm một cái nữa vào cửa, rồi lầm bầm chửi rủa, dắt con Đậu Đậu quay về nhà. Cánh cửa 302 đóng sập lại.
Tôi tắt livestream. Trong nhóm WeChat, đoạn video đã được lưu tự động. Hàng loạt tin nhắn bình luận vẫn đang tiếp tục được gửi tới:
"Không ngờ bà Vương lại như thế..."
"Sợ thật, may mà mình không đắc tội với bả."
"Con Lâm tội nghiệp, thì ra bấy lâu nay nó bị bắt nạt thế này..."
Tôi mỉm cười. Làn sóng dư luận đã bắt đầu xoay chiều.
Tối hôm ấy, tôi tải đoạn video livestream về máy tính, cắt ra những đoạn quan trọng nhất: cảnh Vương Thúy Hoa đe dọa sẽ nhờ người quen can thiệp, cảnh bà ta cố tình giật camera, và cảnh bà ta đe dọa bà Lý Tú Mai. Tất cả được lưu vào tập hồ sơ, đánh số thứ tự: "Bằng chứng bổ sung – Hành vi đe dọa và cản trở công lý".
Sáng ngày 25 tháng 7, khi tôi đang ngồi làm việc tại công ty, điện thoại rung lên. Một số lạ – đầu số bàn của thành phố Nam Ninh.
"Alo, có phải chị Lâm Hiểu không ạ? Tôi là Trần Vĩ, cán bộ Chi cục Thuế thành phố Nam Ninh. Chúng tôi đã nhận được đơn tố cáo của chị về cửa hàng tạp hóa tại số 17 Tiểu Khê Lộ. Qua xác minh ban đầu, chúng tôi nhận thấy đơn tố cáo có cơ sở. Sáng mai, 9 giờ, chúng tôi sẽ tiến hành kiểm tra đột xuất cơ sở này. Chị có thể có mặt để phối hợp cung cấp thông tin không?"
Tim tôi đập nhanh. Tôi hít một hơi, giọng bình tĩnh:
"Dạ có, tôi sẽ có mặt. Cảm ơn anh."
Tôi cúp máy, bàn tay hơi run. Mũi tên thứ hai đã bắt đầu bay.
Sáng hôm sau, 9 giờ đúng, một đoàn cán bộ thuế gồm ba người xuất hiện trước cửa hàng tạp hóa của Vương Thúy Hoa. Họ mặc đồng phục xanh đen, đeo thẻ công vụ, tay cầm cặp tài liệu. Tôi đứng từ xa, ở một góc khuất sau dãy xe máy dựng trong sân, quan sát.
Vương Thúy Hoa đang ngồi trong quầy, vừa nhìn thấy đoàn cán bộ, mặt bà ta biến sắc. Bà ta luống cuống đứng dậy, tay run run với lấy điện thoại:
"A lô, ông ơi! Có mấy người tự xưng là cán bộ thuế đến đây này! Về ngay đi!"
Nhưng đã quá muộn. Các cán bộ thuế nhanh chóng vào bên trong, xuất trình quyết định kiểm tra. Họ lục soát quầy hàng, kiểm tra giấy phép kinh doanh, hóa đơn chứng từ, và đặc biệt là kho hàng phía sau.
Những gì họ tìm thấy còn nhiều hơn tôi tưởng tượng.
Không chỉ có **hàng** lậu – họ còn phát hiện hàng chục chai rượu ngoại không tem nhãn, vài thùng mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, và cả một số loại thực phẩm chức năng nhập lậu từ nước ngoài. Tổng giá trị hàng hóa vi phạm ước tính lên đến gần 80.000 tệ.
Vương Thúy Hoa đứng như trời trồng, mặt cắt không còn giọt máu. Bà ta lắp bắp:
"Các... các anh hiểu lầm rồi. Đây là hàng của... của em chồng tôi gửi nhờ. Tôi không biết gì hết..."
Nhưng cán bộ Trần Vĩ không tin. Anh ta lật cuốn sổ ghi chép nguệch ngoạc trên quầy, chỉ vào những dòng chữ chi chít:
"Đây là sổ theo dõi bán hàng phải không? Từng giao dịch, từng khách hàng, đều ghi ở đây. Bà Vương à, **ngụy biện** làm gì nữa. Mời bà ký vào biên bản."
Tôi lặng lẽ rời đi trước khi bị phát hiện. Trên đường về, tôi nhận được tin nhắn từ cán bộ Trần Vĩ: kết quả kiểm tra sẽ được chuyển sang cơ quan **chức năng** để tiếp tục điều tra dấu hiệu buôn lậu. Cửa hàng tạp hóa bị đình chỉ hoạt động. Số tiền phạt dự kiến không dưới 20.000 tệ.
Tôi cất điện thoại vào túi. Nắng tháng Bảy rọi xuống mặt đường nhựa, bỏng rát. Nhưng tôi không thấy nóng. Tôi chỉ thấy nhẹ bẫng, như thể một tảng đá lớn vừa được nhấc ra khỏi lồng ngực.
Cùng thời điểm Chi cục Thuế kiểm tra cửa hàng tạp hóa, một diễn biến khác đang xảy ra song song. Lá đơn tố cáo của tôi gửi đến Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật thành phố đã được xử lý với tốc độ nhanh hơn tôi dự kiến.
Ngày 27 tháng 7, một tổ công tác của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật bất ngờ đến trụ sở tổ dân phố khu Tiểu Khê Lộ. Ông Trương Kiến Quốc đang ngồi uống trà, bàn chân kê lên ghế, thì bị triệu tập lấy lời khai ngay tại chỗ.
Theo lời kể của bà Tôn Ngọc Lan – người hàng xóm tầng 4, cũng là người duy nhất còn nói chuyện với tôi – buổi làm việc hôm ấy diễn ra căng thẳng vô cùng. Ông Trương ban đầu chối quanh co, nói rằng mình "không nhận tiền của ai", rằng những công trình xây dựng trái phép trong khu là "do bất cẩn trong quản lý". Nhưng trước những bằng chứng cụ thể – ảnh chụp các công trình sai phạm, video ghi lại cảnh ông ta đi kiểm tra lấy lệ, và đặc biệt là lời khai của một số hộ dân – ông ta dần không còn đường chối cãi.
Một hộ dân ở tầng 6 – người từng xây chuồng cọp trái phép – đã thú nhận rằng đã "biếu" ông Trương 3.000 tệ để được làm ngơ. Một hộ khác ở tầng 1 cũng khai đã đưa 2.000 tệ và một thùng bia để được "thông cảm" khi cơi nới lấn chiếm lối đi chung.
Tổng số tiền ông Trương Kiến Quốc bị xác minh là đã nhận hối lộ trong vòng hai năm qua lên đến gần 15.000 tệ – một con số không lớn với nhiều người, nhưng đủ để hủy hoại sự nghiệp của một tổ trưởng tổ dân phố.
Ngày 29 tháng 7, quyết định kỷ luật được ban hành: ông Trương Kiến Quốc bị cách chức tổ trưởng tổ dân phố, bị khai trừ khỏi Đảng, và hồ sơ được chuyển sang cơ quan **điều tra** về tội "**Lạm quyền**".
Tin tức lan ra nhanh như lửa gặp gió. Trong nhóm WeChat cư dân, người ta bàn tán xôn xao:
"Ông Trương bị cách chức rồi!"
"Thảo nào dạo này tự nhiên có người đến kiểm tra."
"Ai mà tố cáo hay thế nhỉ?"
"Chắc là mấy hộ bị bắt nạt lâu nay chứ ai."
Tôi đọc những dòng tin nhắn ấy, khóe môi khẽ nhếch lên. Tôi biết, mũi tên thứ ba đã trúng đích.
Nhưng điều khiến tôi bất ngờ nhất lại đến từ chính Vương Thúy Hoa.
Chiều 29 tháng 7, tài khoản "Diệp Tử" của tôi nhận được một tin nhắn dài từ bà ta:
"Em Diệp Tử ơi, chị khổ quá! Không biết **kẻ khốn** nào tố cáo chồng chị, giờ ổng bị cách chức rồi. Cửa hàng cũng bị đóng cửa, phạt tiền, tịch thu hết hàng. Nhà chị sắp phá sản đến nơi rồi. Em có quen ai bên **chức trách** hay tòa án không, giúp chị với..."
Tôi đọc tin nhắn, lòng không chút thương hại. Nhưng tôi vẫn trả lời, giọng điệu ngọt ngào như mọi khi:
"Chị Vương ơi, em tiếc quá. Nhưng em mới về thành phố, chưa quen ai hết. Chị thử tìm luật sư tư vấn xem sao. À, mà chị có biết ai đứng sau vụ này không? Có phải con nhỏ tầng 2 kia không?"
Vài phút sau, Vương Thúy Hoa trả lời:
"Chị nghi lắm! Con ranh ấy tự nhiên dám lên mặt, chắc chắn có kẻ chống lưng. Nhưng chị sẽ không bỏ qua đâu. Chị đang nhờ người điều tra xem nó có quan hệ với ai. Để xem ai chơi ai!"
Tôi chụp màn hình đoạn chat này, lưu vào hồ sơ. Lại thêm một bằng chứng về "hành vi đe dọa và ý định trả thù người tố giác".
Ngày 30 tháng 7. Phiên hòa giải lần thứ hai diễn ra trong bầu không khí hoàn toàn khác.
Vương Thúy Hoa đến muộn 15 phút. Bà ta bước vào phòng hòa giải với dáng vẻ khác hẳn: mắt thâm quầng, tóc bới vội, quần áo nhàu nhĩ. Ông Trương không đi cùng – có lẽ vì đang bận làm việc với cơ quan điều tra. Ngồi cạnh bà ta lần này là một người đàn ông trung niên mặc vest đen, đeo cà vạt – luật sư do bà ta thuê.
Thẩm phán hòa giải vẫn là người phụ nữ trung niên hôm trước. Bà gõ búa, tuyên bố bắt đầu phiên làm việc.
Lần này, tôi không còn run rẩy như lần đầu. Tôi trình bày mạch lạc, đưa ra từng bằng chứng một cách có hệ thống. Những đoạn video được phát ngay tại phòng hòa giải trên màn hình máy tính xách tay của thư ký. Những bức ảnh được trải ra trên bàn. Những đoạn ghi âm được mở lên, giọng Vương Thúy Hoa vang lên rõ ràng trong căn phòng nhỏ.
Luật sư của bà ta cố gắng phản bác: "Những bằng chứng này có thể đã bị chỉnh sửa. Camera của nguyên đơn gắn không được sự đồng ý của thân chủ tôi..."
Nhưng thẩm phán đã ngắt lời: "Thưa luật sư, vị trí gắn camera của nguyên đơn là hành lang chung – không gian công cộng của tòa nhà. Việc giám sát không gian công cộng không cần sự đồng ý của từng cư dân. Còn về tính xác thực của video và ghi âm, nếu bị đơn nghi ngờ, có thể yêu cầu giám định. Nhưng với khối lượng chứng cứ mà nguyên đơn cung cấp, tòa có đủ cơ sở để đánh giá."
Vương Thúy Hoa ngồi im, mặt cúi gằm. Những ngón tay bà ta xoắn vào nhau, đốt ngón tay trắng bệch.
Cuối cùng, thẩm phán tuyên bố:
"Căn cứ vào các chứng cứ và lời khai của các bên, tòa nhận thấy hành vi của bà Vương Thúy Hoa đã vi phạm Điều 288 Bộ luật Dân sự về quan hệ liền kề, vi phạm Điều 124 Luật Xử phạt vi phạm hành chính về gây ô nhiễm môi trường khu dân cư, và có dấu hiệu xâm phạm sức khỏe của bà Lưu Quý Hóa – bà ngoại của nguyên đơn. Tòa quyết định:"
Bà dừng lại một nhịp. Cả căn phòng im phăng phắc.
"Thứ nhất, buộc bà Vương Thúy Hoa chấm dứt ngay lập tức hành vi đổ rác và xâm phạm không gian sống của bà Lâm Hiểu. Nếu tái phạm, sẽ bị xử phạt hành chính và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Thứ hai, buộc bà Vương Thúy Hoa công khai xin lỗi bà Lâm Hiểu trên bảng tin của khu dân cư, thời gian niêm yết tối thiểu 30 ngày.
Thứ ba, buộc bà Vương Thúy Hoa bồi thường cho bà Lâm Hiểu tổng số tiền 50.000 tệ, bao gồm: chi phí y tế cho bà Lưu Quý Hoa (5.000 tệ), tổn thất tinh thần cho bà Lâm Hiểu (30.000 tệ), chi phí vệ sinh môi trường và khắc phục hậu quả (15.000 tệ).
Thứ tư, trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được quyết định này, bà Vương Thúy Hoa phải tự tay dọn sạch mọi vết bẩn trước cửa nhà bà Lâm Hiểu, dưới sự giám sát của đại diện tổ dân phố và ban quản lý khu dân cư."
Búa gỗ gõ xuống. "Cốp!"
Vương Thúy Hoa bật dậy, mặt tái mét, môi run bần bật. Luật sư của bà ta giữ tay bà ta lại, thì thầm điều gì đó. Bà ta từ từ ngồi xuống, hai tay ôm mặt.
Tôi ngồi yên. Tim tôi đập chậm rãi, đều đặn. Tôi không cười, không khóc, không reo vui. Tôi chỉ thấy nhẹ nhõm, như thể vừa trút bỏ được một chiếc áo khoác chì đã đeo bám suốt bốn tháng trời.
Trước khi rời phòng, tôi quay sang nhìn Vương Thúy Hoa. Bà ta vẫn ngồi đó, vai run lên từng hồi. Tôi không nói gì. Tôi chỉ cúi chào thẩm phán, cảm ơn thư ký, rồi bước ra ngoài.
Hành lang tòa án vắng lặng. Nắng xuyên qua ô cửa kính lớn, đổ xuống sàn những vệt sáng hình chữ nhật. Tôi dừng lại, ngước nhìn lên bầu trời xanh ngắt phía trên mái ngói đỏ. Một cơn gió nhẹ thổi qua, mang theo mùi hoa sữa từ hàng cây bên đường.
Tôi thì thầm: "Bà ơi, cháu làm được rồi."
Buổi sáng ngày 31 tháng 7. Đồng hồ điểm 6 giờ 30 phút – đúng cái giờ mà suốt bốn tháng qua, tôi vẫn thường mở cửa đón nhận những túi rác nghiệt ngã.
Nhưng hôm nay khác.
Khi tôi mở cửa, hành lang đã sáng bóng. Nền gạch men trắng – thứ nền gạch tôi **từng ngỡ** vĩnh viễn ngả màu – đang phản chiếu ánh đèn vàng từ trần nhà. Những vệt ố đen bám suốt mấy tháng đã biến mất. Mùi hôi thối quen thuộc cũng không còn, thay vào đó là mùi khử trùng thoang thoảng, dễ chịu.
Vương Thúy Hoa đang quỳ dưới sàn, tay cầm giẻ lau, xô nước đặt bên cạnh. Bà ta mặc bộ quần áo lao động màu xanh đã cũ, đầu quấn khăn, gương mặt lấm tấm mồ hôi. Cạnh bà ta, đại diện tổ dân phố mới – một người đàn ông trung niên được cử lên thay ông Trương – và bác bảo vệ của khu dân cư đang đứng giám sát.
Thấy tôi mở cửa, tay Vương Thúy Hoa khựng lại. Bà ta ngước lên nhìn tôi. Đôi mắt ấy – đôi mắt từng ánh lên vẻ đắc thắng, từng cười khúc khích khi bà ngoại tôi ngã – giờ đây chỉ còn là hai hốc sâu thẳm, đỏ hoe, trống rỗng.
Tôi nhìn bà ta, rồi nhìn xuống nền gạch. Vẫn còn một vệt nước nhỏ chưa lau khô. Bà ta vội vàng quệt giẻ qua, bàn tay **lẩy bẩy**.
Tôi không nói gì. Tôi lặng lẽ đóng cửa lại.
Nhưng trước khi cánh cửa khép hẳn, tôi kịp nhìn thấy một tờ giấy được dán trên tường cạnh cửa nhà tôi. Đó là tờ xin lỗi viết tay, nét chữ run run, mực xanh lem nhem:
"Tôi là Vương Thúy Hoa, chủ căn hộ 302. Tôi xin gửi lời xin lỗi chân thành đến cháu Lâm Hiểu. Tôi đã sai khi liên tục có những hành vi thiếu văn hóa, xâm phạm đến không gian sống và sức khỏe của cháu cũng như người thân của cháu. Tôi hứa sẽ không tái phạm. Mong cháu rộng lượng bỏ qua. Ký tên: Vương Thúy Hoa."
Phía dưới tờ giấy, dòng chữ "Thời gian niêm yết: 30 ngày, kể từ ngày 31 tháng 7 năm 2024" được đóng dấu đỏ của tổ dân phố.
Tôi đứng yên hồi lâu, nhìn tờ giấy ấy. Bốn tháng trời chịu đựng, bao nhiêu uất ức, bao nhiêu nước mắt, cuối cùng cũng được đền đáp bằng một tờ giấy mỏng manh này. Nhưng với tôi, nó không mỏng manh. Nó nặng như một tảng đá – tảng đá của công lý, của sự thật, của phẩm giá được phục hồi.
Trưa hôm ấy, tôi nhận được tin nhắn từ ngân hàng: tài khoản của tôi vừa được ghi có 50.000 tệ. Người chuyển: Vương Thúy Hoa.
Tôi ngồi xuống ghế, thở ra một hơi dài. Tôi không có ý định giữ toàn bộ số tiền này cho mình. 5.000 tệ sẽ được gửi về cho bà ngoại, để bà mua thuốc bổ và đồ ăn ngon. 15.000 tệ tôi sẽ dùng để sửa sang lại căn hộ, sơn lại tường, thay mới tấm thảm chùi chân. Số còn lại, tôi gửi tiết kiệm – làm vốn liếng cho những dự định tương lai.
Nhưng điều quý giá nhất tôi nhận được không phải là tiền. Mà là sự im lặng. Sự im lặng của những buổi sáng không còn túi rác. Sự im lặng của những buổi chiều không còn tiếng karaoke ầm ĩ. Sự im lặng của một không gian sống đã thực sự thuộc về mình.
Buổi chiều ngày 1 tháng 8, khi tôi đi làm về, tôi thấy một chiếc xe tải nhỏ đang đỗ trước cổng khu dân cư. Mấy người đàn ông đang khuân đồ đạc từ căn hộ 302 xuống: bàn ghế, tủ, thùng carton, cả chiếc loa karaoke di động mà ông Trương từng tự hào.
Vương Thúy Hoa đứng bên cạnh xe, tay ôm con chó Đậu Đậu, mặt thất thần. Bà ta không còn dáng vẻ chống nạnh, cười khúc khích như trước. Bà ta chỉ là một người đàn bà trung niên, gầy rộc đi trông thấy, đứng lặng lẽ giữa đống đồ đạc ngổn ngang.
Tôi được bà Tôn Ngọc Lan kể lại: sau khi ông Trương bị cách chức và bị khởi tố, gia đình họ không còn đủ khả năng duy trì cuộc sống ở thành phố. Cửa hàng tạp hóa bị đóng cửa vĩnh viễn. Khoản tiền phạt 20.000 tệ và tiền bồi thường 50.000 tệ đã rút cạn số tiết kiệm ít ỏi của họ. Căn hộ 302 – tài sản duy nhất còn giá trị – buộc phải bán để trang trải nợ nần và chi phí thuê luật sư cho ông Trương.
Người mua lại căn hộ là một đôi vợ chồng trẻ mới cưới, chưa có con, đang tìm một nơi ở ổn định gần trung tâm.
Tôi đứng từ xa, nhìn chiếc xe tải chở đầy đồ đạc lăn bánh ra khỏi cổng. Con chó Đậu Đậu ngồi trong lòng Vương Thúy Hoa, mắt tròn xoe nhìn về phía khu dân cư lần cuối. Rồi chiếc xe rẽ vào dòng xe cộ đông đúc, mất hút sau những tán cây xà cừ.
Tôi không thấy vui sướng. Cũng không thấy thương hại. Tôi chỉ thấy nhẹ nhõm, như thể một cơn bão vừa đi qua, để lại bầu trời quang đãng và mặt đất sạch sẽ.
Tôi quay lưng, bước vào tòa nhà. Trên đường đi, tôi gặp bà Lý Tú Mai. Bà ấy nhìn tôi, ánh mắt không còn né tránh như trước. Bà khẽ gật đầu:
"Cháu Lâm... Cô xin lỗi vì trước đây đã không dám lên tiếng giúp cháu."
Tôi mỉm cười: "Không sao đâu cô. Mọi chuyện qua rồi."
Bà Lý nhìn tôi hồi lâu, rồi khẽ thở dài: "Cháu mạnh mẽ thật đấy. Cô già rồi, sợ lắm. Nhưng cháu làm cô nhớ lại hồi trẻ, cô cũng từng dám đứng lên bảo vệ lẽ phải. Giờ nghĩ lại, thấy hổ thẹn quá."
Tôi nắm nhẹ tay bà: "Không ai là quá già để làm điều đúng đắn cả, cô ạ."
Bà Lý mỉm cười, nụ cười run run trên gương mặt đầy nếp nhăn. Rồi bà quay vào nhà, cánh cửa 301 khép lại nhẹ nhàng, không còn tiếng chốt cửa cài vào lạnh lùng như trước.
Sáng ngày 3 tháng 8, tôi dậy sớm, mở toang cửa sổ đón nắng. Không khí buổi sáng mát lành, mang theo mùi hương nhè nhẹ của đất ẩm sau cơn mưa đêm.
Tôi lấy ra một chậu hoa nhỏ mà tôi đã chuẩn bị từ hôm trước – một chậu hoa hồng tỉ muội màu hồng phấn, cánh mỏng manh, nụ hoa còn đang e ấp. Tôi bê chậu hoa ra hành lang, đặt đúng vào vị trí từng ngập ngụa những túi rác ướt sũng, những vũng nước bẩn, những bãi phân chó.
Vị trí ấy giờ đây sạch sẽ, sáng bóng. Tôi cúi xuống, chỉnh lại chậu hoa cho ngay ngắn, rồi lấy ra một mảnh gỗ nhỏ đã chuẩn bị sẵn. Trên mảnh gỗ, tôi dùng bút dạ quang viết một dòng chữ ngay ngắn:
"Nơi từng đặt rác, nay nở hoa."
Tôi cắm mảnh gỗ vào chậu hoa, đứng lên, lùi lại ngắm nhìn. Chậu hoa nhỏ xinh, những cánh hồng tỉ muội phớt hồng dưới nắng sớm, trông thật dịu dàng và kiên cường – giống như chính tôi, sau tất cả những gì đã trải qua.
Cánh cửa nhà 302 đối diện vẫn đóng kín. Nhưng tôi biết, chẳng bao lâu nữa, nó sẽ mở ra, và một gia đình mới sẽ bước vào. Tôi hy vọng họ sẽ là những người hàng xóm tử tế. Và tôi cũng hy vọng, chậu hoa nhỏ này sẽ là lời chào đón đầu tiên dành cho họ.
Tôi quay vào nhà, thay quần áo, chuẩn bị đi làm. Trước khi rời đi, tôi đứng trước gương, nhìn vào mắt mình. Đôi mắt ấy giờ đây không còn **lấy một** chút sợ hãi nào. Nó sáng, trong, và bình thản – như mặt hồ mùa thu sau cơn bão.
Tôi mỉm cười với chính mình trong gương:
"Chào buổi sáng, Lâm Hiểu. Hôm nay là một ngày mới."